पोस्ट्स
निधर्मी, भारतीय राष्ट्रीय सौर पौष ४, १९४१
ख्रिस्ती युरोपियन सौर २५ डिसेंम्बर २०१९
शालिवाहन शक १६४३ (ग्रेगोरीयन वर्ष १७२१) म्हणजे जवळपास ३०० वर्षांपूर्वी मुघलांना हुसकावून मराठा साम्राज्यामध्ये बडोदा सामील झाले. पिलाजीराव गायकवाड हे बडोदा संस्थानचे पाहिले अधिपती. ब्रिटिश अधिपत्याखालील भारतात न राहता स्वायत्त राहिलेल्या बडोदा येथे गायकवाड घराण्याने राज्य केले. ह्या घराण्यातील १३ वे संस्थानिक प्रतापसिंह गायकवाड ह्यांच्या कारकिर्दीत बडोदा संस्थान भारत देशात विलीन झाले.
बडोदा येथे उदरभरण झाल्यावर सगळे सायकलस्वार पुढे कूच करण्यास सिद्ध झाले. आसाभाईंचे मित्र श्री गद्रे त्यांच्या अश्वशक्तीधारी स्वयंचलित दुचाकीवरून आम्हाला मार्ग दाखवण्यासाठी पुढे झाले. सगळे सायकलस्वार त्यांच्यामागे रांगेत जात होते. बडोदा शहरातील वाहतूकीतून मार्ग काढत असता कोणताही स्वार रस्ता चुकणार नाही याची खात्री श्री गद्रे वेळोवेळी करत होते. अखेरीस शहरातील वर्दळीच्या वाहतुकीतून मार्ग काढून त्यांनी आम्हाला हमरस्ता गाठून दिला. त्यांचा निरोप घेऊन आम्ही वायव्य दिशा पकडली. थोड्याच अंतरावर कलती झालेली दिल्ली नजरेस पडली.
रस्ता सुंदर असला तरी मैलांच्या (खरतर किमीच्या) दगडांची ही अवस्था पाहवत नव्हती. मात्र तो कलता दगडही 'दिल्ली बहुत दूर है' ची आठवण करून देत होता. अजून अहमदाबाद ही एक दिवस दूर होते, म्हणा!
बडोद्याला ताजेतवाने झालेल्या सायकली मात्र त्याची फिकीर न करता वेगात पळत होत्या. साधारण तास दीड तासाने एक छोटासा थांबा घेतला. वातावरण खूपच छान होते. आणंद जवळ येईपर्यंत मात्र पुन्हा जठराग्नी जागृत होऊ लागला होता. त्यामुळे एका चौकात सगळ्या सायकली पुन्हा विसावल्या. शेजारीच एक थंड पेयाचे दुकान होते. जेवणासाठी न थांबता तेथेच जठराग्नीला आहुती देण्याचे ठरले. सायकली रांगेत उभ्या राहिल्यावर सगळे स्वारही थोडेसे आळसावले. तेथे गप्पाष्टक रंगत असतानाच कळले की त्या चौकात डावीकडे वळले तर साधारण १५-२० किमी वर सरदार वल्लभभाई पटलांचे घर आहे. ती संधी सोडायची नाही ह्यावर अस्मादिक, एकादशी आणि नयना आघारकर यांचे एकमत झाले. गौतमही यायला तयार होता. अय्यरकाका मात्र त्याच दुकानापाशी थांबणार होते. तर उर्वरित तिघांनी थेट आजच्या मुक्कामी जायचे ठरवले. तेथून पटेलांच्या घरी परत त्याच चौकात येऊन हॉटेलला जायला अंधार पडला असता. त्यामुळे सायकली तेथेच ठेवून जाऊन यायचे ठरले. दुकानदारानेही त्याच्या ओसरीमध्ये सायकली ठेवायला परवानगी दिलीच शिवाय त्यावर लक्ष ठेवण्याची जबाबदारीही स्वतःहून स्वीकारली.
लगेचच त्या चौकातून पटेलांच्या घरी जाऊन परत त्याच चौकात आणून सोडण्याच्या बोलीवर एका रिक्षाची सोय केली. सौदा त्याला आणि आम्हालाही पटण्यासारखा झाला होता. त्वरा करत आम्ही निघालो, कारण परत आल्यानंतर पुढे गेलेल्या तिघांना गाठायचे होते.
रस्ता महामार्गापेक्षा थोडा अरुंद होता, रहदारी ही बऱ्यापैकी होती. मात्र थोड्या वेळातच आम्ही सरदार पटेलांच्या घरी पोहोचलो. एका छोट्याश्या गल्लीत पटलांचे घर आहे. भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यात अग्रणी नेत्यांपैकी असलेल्या सरदार पटलांचे वास्तव्य असलेल्या घरी आपण आलो आहोत ही कल्पनाच सुखद होती. रस्त्यापासून चारपाच पायऱ्या चढून गेल्यावर घराचे आवार आहे. तेथे गेल्यावर स्वच्छ, मोकळे आंगण आपले स्वागत करते. डाव्या हाताला पटलांचे घर आहे. घरात प्रवेश करताना कोकणातील जुन्या घरांची आठवण येते. समोर छोटीशी ओसरी, त्यापुढे रांगेत दोन खोल्या. तसेच ह्या तीन खोल्यांशेजारी तश्याच तीन खोल्या. कोणताही दिखावा किंवा बडेजाव तिथे दिसत नव्हता. अतिशय साधी पण टापटीप राहणी तेथे नजरेस येत होती. इतर ठिकाणांप्रमाणे पर्यटकांची गर्दी तर नव्हतीच, किंबहुना आम्ही चार जण आणि तेथील व्यवस्थापक सदस्य वगळता इतर कोणीही तिथे नव्हते. त्यामुळे अगदी आरामात आम्ही तिथे वावरत होतो.
पटेलांच्या घरी शांतपणा अनुभवल्यावर मात्र आम्ही पुन्हा त्याच रिक्षाने फुजी आणि तिच्या मैत्रिणींना ठेवले होते त्या चौकात पोचलो. तिथे पोचताच लगेचच फुजीचा लगाम सोडला आणि टाच मारली. अय्यरकाका, नयना आघारकर आणि एकादशी ह्यांच्याबरोबर फुजीने थेट पिपलाग येथील हॉटेल राजस्थान गाठले.
आणंद आणि खेडा जिल्ह्यांच्या सीमेवरील पिपलाग गाव तसे छोटेसे आणि आटोपशीर आहे. लोकसंख्या केवळ चार आकडी... जेमतेम ४ ते ५ हजार.
पुढे गेलेले तीन सदस्य हॉटेल राजस्थान येथे पोहोचले होतेच. आसाभाईंचे दोन मित्र येथेही आमचे स्वागत करण्यास हजर होते. त्यांच्याच बरोबर चहापान करून आम्ही विश्रांती घेतली.
रात्रीचे जेवण त्याच हॉटेलमध्ये घेतले. तेथील कर्मचारी अतिशय अगत्याने, अदबीने सेवा देत होते. त्यांच्या मर्जीनुसार पदार्थ मागवायचे ठरले. हॉटेलमधील कर्मचाऱ्यांच्या विनंतीला मान देत आम्ही डाल बाटी चुरमा मागवला. सर्व कर्मचारी आग्रहपूर्वक वाढत तर होतेच शिवाय ते पदार्थ कसे खावेत याचे मार्गदर्शनही करत होते. तुपाची धार मोह पाडत होती. मात्र ते जेवढे प्रेमाच्या ओलाव्याने आग्रह करत होते, तितकेच ते पदार्थ मात्र सुके वाटत होते. त्यामुळे कोणीही त्याची जबाबदारी घ्यायला तयार होईना. सगळेजण इतर पदार्थांवर ताव मारत असताना तो दाल बाटी चुरमा संपवण्याची सार्वजनिक जबाबदारी मात्र अस्मादिक आणि देवधरांना घ्यावी लागली.
सकाळी बडोदेकरांनी केलेले स्वागत असो की पिपलाग येथील हॉटेल राजस्थानमधील कर्मचारीवृंदाने केलेले आतिथ्य, गुजरातमधील जिव्हाळा आणि प्रेम आमची जिव्हा तर करत होतेच त्याबरोबर मनही तृप्त करत होते.
रस्ता सुंदर असला तरी मैलांच्या (खरतर किमीच्या) दगडांची ही अवस्था पाहवत नव्हती. मात्र तो कलता दगडही 'दिल्ली बहुत दूर है' ची आठवण करून देत होता. अजून अहमदाबाद ही एक दिवस दूर होते, म्हणा!
बडोद्याला ताजेतवाने झालेल्या सायकली मात्र त्याची फिकीर न करता वेगात पळत होत्या. साधारण तास दीड तासाने एक छोटासा थांबा घेतला. वातावरण खूपच छान होते. आणंद जवळ येईपर्यंत मात्र पुन्हा जठराग्नी जागृत होऊ लागला होता. त्यामुळे एका चौकात सगळ्या सायकली पुन्हा विसावल्या. शेजारीच एक थंड पेयाचे दुकान होते. जेवणासाठी न थांबता तेथेच जठराग्नीला आहुती देण्याचे ठरले. सायकली रांगेत उभ्या राहिल्यावर सगळे स्वारही थोडेसे आळसावले. तेथे गप्पाष्टक रंगत असतानाच कळले की त्या चौकात डावीकडे वळले तर साधारण १५-२० किमी वर सरदार वल्लभभाई पटलांचे घर आहे. ती संधी सोडायची नाही ह्यावर अस्मादिक, एकादशी आणि नयना आघारकर यांचे एकमत झाले. गौतमही यायला तयार होता. अय्यरकाका मात्र त्याच दुकानापाशी थांबणार होते. तर उर्वरित तिघांनी थेट आजच्या मुक्कामी जायचे ठरवले. तेथून पटेलांच्या घरी परत त्याच चौकात येऊन हॉटेलला जायला अंधार पडला असता. त्यामुळे सायकली तेथेच ठेवून जाऊन यायचे ठरले. दुकानदारानेही त्याच्या ओसरीमध्ये सायकली ठेवायला परवानगी दिलीच शिवाय त्यावर लक्ष ठेवण्याची जबाबदारीही स्वतःहून स्वीकारली.
लगेचच त्या चौकातून पटेलांच्या घरी जाऊन परत त्याच चौकात आणून सोडण्याच्या बोलीवर एका रिक्षाची सोय केली. सौदा त्याला आणि आम्हालाही पटण्यासारखा झाला होता. त्वरा करत आम्ही निघालो, कारण परत आल्यानंतर पुढे गेलेल्या तिघांना गाठायचे होते.
रस्ता महामार्गापेक्षा थोडा अरुंद होता, रहदारी ही बऱ्यापैकी होती. मात्र थोड्या वेळातच आम्ही सरदार पटेलांच्या घरी पोहोचलो. एका छोट्याश्या गल्लीत पटलांचे घर आहे. भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यात अग्रणी नेत्यांपैकी असलेल्या सरदार पटलांचे वास्तव्य असलेल्या घरी आपण आलो आहोत ही कल्पनाच सुखद होती. रस्त्यापासून चारपाच पायऱ्या चढून गेल्यावर घराचे आवार आहे. तेथे गेल्यावर स्वच्छ, मोकळे आंगण आपले स्वागत करते. डाव्या हाताला पटलांचे घर आहे. घरात प्रवेश करताना कोकणातील जुन्या घरांची आठवण येते. समोर छोटीशी ओसरी, त्यापुढे रांगेत दोन खोल्या. तसेच ह्या तीन खोल्यांशेजारी तश्याच तीन खोल्या. कोणताही दिखावा किंवा बडेजाव तिथे दिसत नव्हता. अतिशय साधी पण टापटीप राहणी तेथे नजरेस येत होती. इतर ठिकाणांप्रमाणे पर्यटकांची गर्दी तर नव्हतीच, किंबहुना आम्ही चार जण आणि तेथील व्यवस्थापक सदस्य वगळता इतर कोणीही तिथे नव्हते. त्यामुळे अगदी आरामात आम्ही तिथे वावरत होतो.
पटेलांच्या घरी शांतपणा अनुभवल्यावर मात्र आम्ही पुन्हा त्याच रिक्षाने फुजी आणि तिच्या मैत्रिणींना ठेवले होते त्या चौकात पोचलो. तिथे पोचताच लगेचच फुजीचा लगाम सोडला आणि टाच मारली. अय्यरकाका, नयना आघारकर आणि एकादशी ह्यांच्याबरोबर फुजीने थेट पिपलाग येथील हॉटेल राजस्थान गाठले.
आणंद आणि खेडा जिल्ह्यांच्या सीमेवरील पिपलाग गाव तसे छोटेसे आणि आटोपशीर आहे. लोकसंख्या केवळ चार आकडी... जेमतेम ४ ते ५ हजार.
पुढे गेलेले तीन सदस्य हॉटेल राजस्थान येथे पोहोचले होतेच. आसाभाईंचे दोन मित्र येथेही आमचे स्वागत करण्यास हजर होते. त्यांच्याच बरोबर चहापान करून आम्ही विश्रांती घेतली.
रात्रीचे जेवण त्याच हॉटेलमध्ये घेतले. तेथील कर्मचारी अतिशय अगत्याने, अदबीने सेवा देत होते. त्यांच्या मर्जीनुसार पदार्थ मागवायचे ठरले. हॉटेलमधील कर्मचाऱ्यांच्या विनंतीला मान देत आम्ही डाल बाटी चुरमा मागवला. सर्व कर्मचारी आग्रहपूर्वक वाढत तर होतेच शिवाय ते पदार्थ कसे खावेत याचे मार्गदर्शनही करत होते. तुपाची धार मोह पाडत होती. मात्र ते जेवढे प्रेमाच्या ओलाव्याने आग्रह करत होते, तितकेच ते पदार्थ मात्र सुके वाटत होते. त्यामुळे कोणीही त्याची जबाबदारी घ्यायला तयार होईना. सगळेजण इतर पदार्थांवर ताव मारत असताना तो दाल बाटी चुरमा संपवण्याची सार्वजनिक जबाबदारी मात्र अस्मादिक आणि देवधरांना घ्यावी लागली.
सकाळी बडोदेकरांनी केलेले स्वागत असो की पिपलाग येथील हॉटेल राजस्थानमधील कर्मचारीवृंदाने केलेले आतिथ्य, गुजरातमधील जिव्हाळा आणि प्रेम आमची जिव्हा तर करत होतेच त्याबरोबर मनही तृप्त करत होते.
तो कलता दगडही 'दिल्ली बहुत दूर है' ची आठवण करून देत होता. <--✍️👌🏼👌🏼👍🏼💪🏻🚴🏿♂️🚴
उत्तर द्याहटवाधन्यवाद
हटवा