उपोदघात - डोंबिवली पणजी सायकलसफर

*स्वप्न*


क्षितिजावरील गुलाबी रंग नेहमीप्रमाणे सकाळी आमचा उत्साह वाढवत होता. चिंचवड येथे बदली झाल्यावर आम्ही चार सहकारी रोज मोकळ्या हवेत फिरायला जात असू. एकमेकांशी गप्पा मारत नदीकिनारी फेरी मारण्याची मजा येत असे. रोजची सकाळ नवी आणि उत्साह वाढवणारी होती. आमचं चिंचवडमधील वास्तव्य सकाळच्या फेरफटक्याने सुरु होत असे, तर रात्री जेवण झाल्यावर आइस्क्रिम, फालुदा खाऊन आम्ही दिनक्रम संपवत होतो. एकंदर दिवस छानच जात होते. तसे पाहिले तर घरापासून दूर राहण्याची आम्हा सर्वांचीच पहिलीच वेळ होती. वाणिज्य शाखा निवडल्याने कॉलेजमध्ये असताना होस्टेलला राहण्याची वेळ आली नव्हती. त्यामुळे खरं तर आम्ही एकंदरीत घरापासून लांब राहण्याचा आनंदच लुटत होतो. आमचे एक वरिष्ठ सहकारी तर म्हणालेच दिवस आपले नाही घरच्यांचे वाईट आहेत म्हणून आपण इथे आलोय. आमच्यासाठी तर आनंदी आनंद गडे अशी परिस्थिती होती.

एके दिवशी ऑफिसमध्ये पंडितसाहेबांनी त्यांच्या कक्षात बोलावले. त्यांच्या हातात एक लिफाफा होता. लिफाफ्याकडे पाहिल्याबरोबरच त्यात काय आहे हे कळत होते. तरी माझी उत्सुकता मात्र कायम होती. त्यात एक निकाल लपलेला होता. यात लपलेल्या निकालाची मला अनेक वर्षांपासून अपेक्षा होती. अपेक्षित असलेला निकाल माझे जीवन बदलवू शकत होता. माझी दिनचर्या बदलवणारा ठरणार होता. काही दिवसांपूर्वी आमच्या कार्यालयातर्फे कर्मचाऱ्यांची आरोग्य चाचणी करण्यात आली होती. तशी चाचणी घेण्याची ती पहिलीच वेळ होती. त्या आरोग्यचाचणीचाच तो निकाल होता. काहीश्या उत्सुकतेनेच मी तो लिफाफा हातात घेतला. लिफाफा उघडून त्यातील निकाल पाहताच माझ्या चेहऱ्यावर आनंद पसरला. घराण्याची परंपरा मी राखली होती. होय, मी मधुमेहाच्या जगात प्रवेश केला होता. वडिलांना वयाच्या ३३ व्या वर्षी भेटलेल्या मधुमेहाने मला भेटायला उशीरच केला होता. मी अतिशय आनंदाने घरी फोन केला. हसत हसत मी माझ्या अर्धांगिनीला लागलेला निकाल ऐकवला. मी हसत हसत सांगितल्याने तिला आश्चर्यच वाटत होते. मात्र वडलांचा मधुमेहाबरोबरील अनुभव माझ्या गाठीशी असल्याने मी निर्धास्त होतो. खरं सांगायचं तर पूर्वीच्या तीन पिढ्यांना साथ करणारा मधुमेह मला कधी साद घालतोय याची मी वाटच पाहत होतो.

आपल्या जीवनात यापूर्वी जो आनंद अनुभवला नाही, तो अनुभवण्यासाठी मधुमेह मार्गदर्शक ठरणार होता. मधुमेहाशी ओळख म्हणजेच चाकोरीत न अडकता निसर्गात मोकळा श्वास घेण्यास सुरुवात करण्याची आठवण. ती आठवण होताच आमची सकाळची फेरी मी थोड्या शिस्तीत आणि लयबद्ध रित्या करू लागलो आणि रात्रीचे आइस्क्रीम, फालुदा बंद केले. सकाळची फेरी संथपणे आणि रस्त्यावर न करता, नदीच्या शेजारील मोरया गोसावी मंदिराशेजारील बागेत योग्य वेगात करण्यास सुरुवात केली. चालण्याचे तीन टप्पे केले. सुरुवातीला पहिल्या टप्प्यात हळूहळू सुरुवात करत मधल्या दुसऱ्या टप्प्यात माझा वेग जास्तीत जास्त वाढत असे आणि शेवटच्या टप्प्यात पुन्हा कमी होत असे. बागेत धावण्याचा व्यायाम करणाऱ्यांचा वेग आणि माझा मधल्या टप्प्यातील चालण्याचा वेग हा जवळजवळ सारखाच होता. पतंजली क्लीनिक मधील डॉक्टरांचे मार्गदर्शन, त्यांच्या सूचनेप्रमाणे पथ्य, औषधे आणि नियमित चालणे यांच्या एकत्रित प्रयत्नांमुळे १५ दिवसांतच मधुमेह आटोक्यात आला.

दरम्यान माझी मावशी निरुपमा भावे दोन चाकांवर संपूर्ण भारत पालथा घालत होती. तिने मला सुचवले, 'तू सायकलिंग पुन्हा सुरु कर'. खरतर माझी आणि माझ्या हिरो सायकलची जोडी तब्बल २० वर्ष अतूट होती. मी शहरात फिरताना हिरोला घेतल्याशिवाय कुठेही जात नव्हतो. मात्र दोनेक वर्षांपूर्वी मी ती सायकल एका गरजू मुलाला भेट दिली होती. त्याबरोबर माझे सायकलिंग पूर्ण थांबले होते. अश्या वेळी एक सच्चा मित्र मला भेटला होता, ज्याच्या भेटीमुळे मला पुन्हा सायकलिंगची ओढ लागू शकली. होय, जीवनाला मार्ग दाखवणारा माझा तो सच्चा मित्र, तत्वज्ञ, मार्गदर्शक होता मधुमेह!

माझी ओळख होती दणकट हिरो सायकलशी. मात्र माझी मावशी सुचवत होती ती गियरवाली नाजूक सायकल. मी तिला म्हटले ,'मला त्या गियरवाल्या सायकलींमधले काही कळत नाही तूच मला सायकल घेऊन दे.' मावशीने मला केवळ सायकलच घेऊन दिली नाही तर लांब पल्ल्याच्या सायकलिंगचे, सायकल दौऱ्याचे वेडंही लावले. मावशीबरोबरच मी इंदोर झाँसी हे पहिले १००० किमी सायकलिंग केले आणि..... माझ्या सुप्त मनातील स्वप्न पुन्हा जागे झाले. ते स्वप्न जसे माझे होते तसेच किंबहुना माझ्याही पेक्षा माझ्या एका शाळासोबत्याचे होते. इंदोर झाँसी सायकलिंग दौऱ्याच्या दरम्यान काळाचा पडदा उलगडला गेला. मन भुतकाळात जाऊ लागले. मनाच्या जखमेवरील खपली उडाली होती. मी आणि माझ्या शाळासोबत्याने जागेपणी पाहिलेले स्वप्न पुन्हा बेचैन करू लागले होते. ते स्वप्न साकार करायचे वेध पुन्हा लागू लागले. माझा मित्र काळाच्या पडद्याआड जाऊन बराच काळ लोटला होता, मात्र आता माझ्या मनाने ते स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी भरारी घेण्याचे ठरवले होते. मी माझ्याही नकळत माझ्या मित्राला ते स्वप्न पूर्ण करण्याचे वचन दिले.


अविनाश...

'अविनाश, मला सायकलची एक फेरी देशील का?', मी विचारले. अकरावीत असताना मी सायकल चालवायला शिकलो, पण माझ्या कडे सायकल मात्र नव्हती. मग कॉलेजमधून आल्यावर मी कधीतरी अविनाशची सायकल चालवायचो. पुढच्याच वर्षी मलाही सायकल मिळाली. ती अर्थातच 'हिरो' कंपनीची नॉन गियर काळी मजबूत सायकल होती. सायकल घरी आल्यापासून मी आणि सायकलचे अतूट नाते सुरु झाले.

डोंबिवलीमध्ये फिरताना हिरो आणि मी कायम बरोबरच असू. अविनाशसुद्धा त्याच्या ऍटलास बरोबर फिरत असे. हळूहळू आमची हिम्मत वाढत गेली. मी आणि अविनाश हिरो आणि ऍटलासला घेऊन डोंबिवली बाहेर जाऊ लागलो. कॉलेजमध्ये गेल्यावर आम्हाला कल्याण शिळ रस्ता खुणावू लागला. मात्र त्या काळात गुगलराज सुरु झाले नव्हते, समाजमाध्यमे माहीतही नव्हती. किंबहुना संगणक हा शब्दसुद्धा हिब्रू भाषेप्रमाणे लांबच होता. मात्र तरीही आम्ही एकदा पेंढारकर कॉलेजहून शिळ फाट्यापुढील चढावर गेलो. आमच्या मानाने रपेट बरीच झाली होती. शिळ फाट्यापुढील चढ तेही काळ्या सायकलने चढताना दमछाकही झाली होती. रस्त्याच्या बाजूची करवंदाची झाडी आम्हाला खुणावू लागली. हिरवी हिरवी कच्ची करवंदे खाऊन आम्ही भरपेट मेजवानी लुटली. कच्च्या करवंदाची ती चव आम्हाला पुन्हा पुन्हा शिळ फाट्याकडे खेचून नेऊ लागली. आमचा लांबवर सायकलिंग करण्याचा आत्मविश्वास, उत्साह वाढला.

मग आम्ही डोंबिवली गणेशपुरी डोंबिवली अशी सायकलफेरी करायचे ठरवले. मार्गदर्शन करायला कोणीच नव्हते.. ना कोणी मोठा माणूस, ना गुगल मॅप, ना इंटरनेट. आम्ही ST च्या ऑफीसमध्ये जाऊन रूट, त्यावरील स्थानके, वळणे, अंतर समजावून घेतले. गणेशपुरी सफर यशस्वी झाल्यावर कर्नाळा येथेही मोहीम केली. मी स्वतः अश्या मोहिमांवर समाधानी होतो. एव्हाना आम्ही १२ तुन TY Bcom ला पोचलो होतो. अविनाशला मोठे ध्येय खुणावू लागले होते. त्याने मला विचारले. मी तत्क्षणी होकार दिला. मुंबई गोवा मोहीम करण्याचे त्याने ठरवले. मात्र आम्हाला मोहीम आखण्याची दिशा सापडेना. गणेशपुरी, कर्नाळा इथवर जाऊन परत यायला एक दिवस पुरेसा होता. डोंबिवली मधील ST कर्मचाऱ्यांनी रस्ता समजावला होता. पण पुढे वाटेत कोणाला रस्ता विचारणार आणि कोण समजावणार? आम्ही दोघेही कधी पनवेलच्या पुढेही गेलो नव्हतो. कोकण म्हणजे आमच्यासाठी घनदाट अरण्य होते. त्या मार्गावरील गावांची नावेसुद्धा आम्हाला आफ्रिकेतील गावांप्रमाणेच अज्ञात होती. दरम्यान अविनाशला समजले युथ हॉस्टेल (YHAI) तर्फे मुंबई गोवा मोहीम आखली जाते. आमची TY ची परीक्षा झाली. मी मुंबई गोवा मोहीम विसरूनच गेलो होतो. माझ्यासाठी ते स्वप्नवत होते. आम्ही YHAI चे ऑफिस शोधण्याचा प्रयत्न केला. या बाबतीत मी फार पुढाकार घेतला नाही पण अविनाश मात्र कसोशीने प्रयत्न करत होता.

मात्र आम्हाला मार्ग सापडत नव्हता. त्यातच वैशाखातल्या त्या रखरखीत दिवसात अनपेक्षितरित्या ती दुर्दैवी बातमी समजली. अविनाश काळाच्या पडद्याआड गेला होता. त्याच्या कुटुंबियांबरोबरच आम्हा सर्व मित्रांनाही तो अनपेक्षित धक्काच होता. अबोल असलेला अविनाश आता कधीच बोलणार नव्हता.

मात्र ह्यानंतरही हिरो माझी साथ करत होती. कोणताही सहकारी न मिळाल्याने माझी रपेट मात्र शहरापूरतीच मर्यादित झाली होती. अखेरीस जवळपास २० वर्ष साथ दिल्यावर जवळपास ६ महिने पावसाळ्यात हिरो एकाच जागी उभी राहिली. तिला त्या अवस्थेत मला बघवेना. त्यातच एका गरजू मुलाला सायकल हवी असल्याचे समजताच मी अक्षरशः काळजावर दगड ठेवून माझ्या 'हिरो'ला त्याच्या स्वाधीन केले. आणि त्यानंतर माझे सायकलिंग पूर्णपणे थांबले. पुन्हा सायकलिंग करता येईल हा विचारही मनात येत नव्हता. मात्र पुढील दोन वर्षातच भेटलेल्या जीवश्च कंठश्च मित्रामुळे ....मधुमेहामुळे आणि माझ्या मावशीमळे मी पुन्हा सायकलिंगकडे वळलो. त्यातच इंदोर झाँसी सायकलसफरीमुळे जुनी खपली निघाली. अविनाशने पाहिलेले स्वप्न माझी झोप उडवू लागले.


नकटीच्या लग्नाला...

पहिल्या वहिल्या १००० किमी सायकलसफरीमुळे मुंबई गोवा प्रवासाचे स्वप्न सत्यात उतरायचे वेध लागू लागले. मे २०११ मध्ये माझी पुन्हा ठाणे येथे बदली झाली. मग मी डोंबिवली ठाणे डोंबिवली असे cycle2work सुरु केले. पुण्याच्या धर्तीवर डोंबिवली मध्येही सायकलमित्रांचा ग्रुप सुरु करावा असे वाटू लागले. आनंद पर्वते बरोबर ऑर्कुट ह्या समाजमाध्यमाद्वारे आणि वैयक्तिक चर्चाही झाली. मात्र तो गट जोर धरू शकला नाही. सुदैवाने लवकरच श्री दीपक देशपांडे, डॉ पुणतांबेकर यांच्या पुढाकाराने आम्ही ९ जणांनी डोंबिवली सायकल क्लब सुरु केला. गोवा खुणावत होतेच. संगणक, इंटरनेट, गुगल हे सर्व मदतीला होते. YHAI तर्फे दर वर्षी मुंबई गोवा सायकल सफर आयोजित करण्यात येते असे समजले.

मी पुन्हा गोवा सफरीचे बेत आखू लागलो. समाजमाध्यमांद्वारे ओळखी वाढत होत्या. गोव्याचे मांडे मनात खात असतानाच YHAI तर्फे गोवा कन्याकुमारी अशी मोहीम आखली जात असल्याचे समजले. एकंदर बदललेल्या वातावरणामुळे, ओळखी, अनुभव, साधनांची उपलब्धता पाहता गोव्याला कधीही जाता येईल असे वाटू लागले. त्याचवेळी कन्याकुमारीची हाक गोव्यापेक्षा जोराने ऐकू येऊ लागली. मग मी मुंबई गोवा ऐवजी गोवा कन्याकुमारी अशी ११५० किमीच्या सायकलसफरीवर जायचे निश्चित केले. ते २०१४ साल होते. सफर छान झाली. ओळखी वाढत होत्या, क्षितिज विस्तारत होते.

मी पुढच्या वर्षी- २०१५ ला YHAI बरोबर मुंबई गोवा सायकल सफर करण्याचे ठरवले. दरम्यान डोंबिवली सायकल क्लबच्या (DCC) रविवारच्या राईडनंतर परत येताना DCC चे सदस्य सुमित मोकल आणि ममता परदेशी यांनी कल्पना मांडली की अशी राइड DCC तर्फेच आयोजीत केली तर.. कल्पना आवडली. प्लॅन सुरु झाले. मात्र दिवस पुढे सरकत असताना DCC तील इतर सदस्य राहोच सुमित आणि ममताकडूनही काही प्रतिसाद मिळेना. मग मी एकटाच प्लॅन करू लागलो. मात्र या वेळी वैशाल धरमसी मदतीला आला. सरावासाठी डोंबिवली तळेगाव डोंबिवली अशी सफर साखरेकाका आणि अंकुर अगरवाल यांच्याबरोबर झाली. मात्र प्लॅन चा मसुदा अंतिम टप्यात येत असताना माझ्या पायाला दुखापत झाली. ती दुखापत वाढत गेली आणि गोवा सफर पुन्हा रद्द झाली. त्यानंतर पाय बरा झाल्यावर अय्यरकाकांबरोबर अष्टविनायक सायकलसफर पूर्ण केली. नयना आघारकर यांच्या बरोबर डोंबिवली बरोडा सफरही आत्मविश्वास देऊन गेली.

वर्ष सरकले आणि पुन्हा गोव्याचे वेध लागत असताना बिभास आमोणकर यांच्या रांगडा महाराष्ट्र पालथा घालणाऱ्या saveoursahyadri ह्या मोहिमेविषयी समजले. महाराष्ट्राचे उत्तर टोक असलेले नवापूर आणि दक्षिण टोक असलेल्या सावंतवाडीवरून वेगवेगळ्या गटाद्वारे सफर सुरु होऊन दोन्ही गट महाबळेश्वर येथे भेटणार होते. निसर्गसंपन्न कोकणापक्षा अधिक अंतर सायकलिंग करता यावे म्हणून मी उत्तर मार्ग निवडला. अर्थातच पुढे मुंबई गोवा करताना दक्षिण मार्ग होणार असल्याचे मनात होतेच. मात्र यावेळी २०१६ साली saveoursahyadri साठी मुंबई गोवा राइड पुन्हा पुढे ढकलली होती.

पुढील वर्षी म्हणजे २०१७ साली माझा अत्यंत लाडका फलंदाज श्री सुनील गावस्कर यांच्या एकूण कसोटी धावा १०१२२ इतके किमी सायकलिंग करण्याचे ठरवले. रोजचे ६०-६२ किमीचे cycle2work सुरु असताना या वर्षी दुसऱ्या पायाच्या करंगळीला जखम झाली. २०१५ प्रमाणेच २०१७ सालीही दोन महिने सायकलिंग थांबले. पुन्हा गोव्याचा विचार रद्द केला. यावेळीही सर्व प्लॅन तयार होता, सायकलसुद्धा तयार करवून घेतली होती. मन खट्टू न होते तरच नवल. मात्र नयना आघारकर यांनी धीर दिला,' शशांक, तुझे गोवा नेहमी रद्द होतेय यामागे काहीतरी कारण (विधिलिखित) असावे.' अविनाशला गोव्याला जाता आले नाही म्हणून मला जाता येत नाहीये का, हा विचार मनात आला. पण तो क्षणभरच! उलट डोंबिवली गोवा सायकल सफर करण्याचे स्वप्न अपूर्ण राहिलेला अविनाश मला ते स्वप्न पूर्ण करायला मदतच करेल असे मन सांगू लागले.

वर्षाच्या उर्वरित दिवसात नियमितपणे ६०-६२ किमी cycle2work करून १०१२२ किमी सायकलिंग पूर्ण केले. अटलबिहारी बाजपेयी यांच्या वाढदिवसानिमित्त २५ डिसेम्बर २०१७ रोजी माननीय नेते श्री रवींद्र चव्हाण यांच्या डोंबिवलीकर संस्थेतर्फे माझ्या ध्येयासक्तीमुळे मला 'आदर्श डोंबिवलीकर' हा पुरस्कारही मिळाला.

या पुरस्कार मिळाल्याच्या आनंदापेक्षा डोंबिवली शहराने सायकलिंग ची दखल घेतल्याचा आनंद अधीक होता. खरतर हा पुरस्कार माझ्यापेक्षा सायकलिंग/ सायकलचा होता. मी निमित्तमात्र होतो. ह्या पुरस्कारामुळे इतर कोणाला प्रोत्साहन मिळाले असेल तर उत्तमच. मात्र माझी अर्धांगिनी नक्कीच प्रोत्साहित झाली. तिनेही सायकलिंग सुरु करण्याचे ठरवले. २०१८ च्या जानेवारीपासून तिने सायकलिंग सुरु केले. आता माझी अर्धांगिनीही माझ्याबरोबर मुंबई गोवा सायकलिंग सफर करण्याबद्दल बोलू लागली. दोघांचाही सराव नियमितपणे सुरु झाला. डोंबिवली तळेगाव डोंबिवली अश्या सफरी एप्रिलच्या उन्हात आणि जुलैच्या पावसातही झाल्या. पुन्हा एकदा डोंबिवली गोवा सायकलसफरीचा प्लॅन शिजू लागला...

कोजागिरीची कार्तिक पहाट

भारतीय राष्ट्रीय दिनांक सौर कार्तिक १, शके १९४०

आजचा दिवस म्हणजे खरोखरीच अनोखा म्हटला पाहिजे. आज सौर कॅलेण्डरचा ८ व्या म्हणजे कार्तिक महिन्याची सुरुवात तर चांद्र कॅलेंडरमधील पूर्ण चंद्र असलेला त्यातही कोजागिरीचा दिवस म्हणजे ७ व्या महिन्याच्या शुक्ल पक्षाचा (पहिल्या पंधरवड्याचा) शेवटचा दिवस. सौर कॅलेंडर आणि चांद्र कॅलेंडर दोन्ही दृष्टीने महत्वाचा दिवस असल्याने आजचा दिवशी दुग्धशर्करा योगच!

हा दिवस मनसोक्त उपभोगण्यासाठी श्विन तयारच होती. आज #cycle2work करणार असल्याची कल्पना श्विनला होतीच. मी सकाळी जवळ जायचाच अवकाश, श्विनचा चेहरा लगेचच उजळला. हॅन्डलला लावलेला आडवा दिवा श्विनला शोभून दिसत होता. श्विनची पुरेशी पोटपूजा झाल्याची म्हणजे ट्यूब मधील हवा पूर्ण असल्याची) खात्री करून आम्ही घरातून निघालो. डोंबिवली पूर्वेस जाताच वर्दळ जाणवू लागली. त्यामुळे श्विन शांतपणे जात होती. डोंबिवली बाहेर पडल्यावर गती घेता येईल ही आशा मात्र फोल ठरली. कल्याण शिळ रस्त्यावर जाताच आजची गर्दी नेहमीपेक्षा जास्त असल्याचे जाणवू लागले. शिळ फाटा येथे अश्वशक्तीधारी दुचाकी आणि चारचाकींची लांबलचक रांग लागली होती. एकंदर रागरंग पाहताच मी आज मुंब्रा शहरातून न जाता मुंब्रा बाह्यवळण रस्त्याने जायचे ठरवले. मी मुंब्रा बाह्यवळण रस्त्याला वळताच श्विनचा चेहरा चांगलाच खुलला. ऑफिसला जाताना श्विनला फार कमी वेळा मुंब्रा बाह्यवळण रस्त्याने जायची संधी मिळते. आज ती संधी मिळाल्याने श्विन खुश झाली होती.

ठाण्याच्या दिशेला बाह्यवळण रस्त्यावरून जाताना मुंब्रा डोंगर डावीकडे तर मुंब्रा शहर आणि खाडी उजवीकडे आहे. डोंगराची शोभा पाहत श्विन जात असताना आता मोजकीच वाहने दिसत होती. खंडाळा घाट चढण्याची सवय झाल्यामुळे मुंब्रा बाह्यवळणाचा चढ श्विन सहजतेने पार करत होती. मुंब्रादेवीचे मंदिर दिसू लागताच श्विनच्या नजरेतून ते मंदिर कॅमेरात कैद झाले.

मग अस्मादिकांनाही स्वतःचे छायाचित्र टिपण्याचा मोह आवरला नाही.

श्विनबरोबर अस्मादिकांचेही समाधान झाल्यावर मात्र श्विनने वेग घेतला. सुदैवाने पुढील रस्ता मोकळाच होता. मुंब्रा शहर पार होताच लांबवर पसरलेली खाडी आणि दूरवरून दिसणारा नाशिक ठाणे महामार्ग दिसू लागला. गेले बरेच दिवस श्विन मुंब्रा ऐवजी कल्याण मार्गे नाशिक ठाणे महामार्गाला जात होती. त्यामुळे तो महामार्ग दिसू लागताच श्विनचा वेग आणखीच वाढला.

ठाणे शहरात मात्र श्विनला पुन्हा लगाम लागला. #TJSBBANK च्या मधुकर भवन कार्यालयात पोचताना श्विनला पुन्हा एकदा डोंबिवली शहरातुन निघताना ज्या संथ गतीने जावे लागले त्याही पेक्षा कुर्मगतीने जावे लागले.

सूर्य दक्षिण गोलार्धात असल्यामुळे संध्याकाळी परत निघाल्यावर थोड्याच वेळात अंधाराच्या साम्राज्याला सुरुवात होत असली तरी आज कोजागिरीचा चंद्र साथ करणार होता. संध्याकाळी मधुकर भवन कार्यालयातून परत निघताना श्विनचे फ्रंट लाइट आणि टेल लाइट सुरु असल्याची खात्री केली. अंदाजाप्रमाणे लगेचच अंधार पडत असल्याचे लक्षात येताच दोन्ही लाइट सुरूही केले. आजूबाजूला जाणारी वाहने ते लाइट पाहत श्विनकडे बघून थबकत होती. श्विनला मात्र त्याची फिकीर नव्हती. खारेगाव टोल मार्गे मुंब्रा शहराकडे वळत असतानाच आकाशात तेजाने तळपणारा चंद्र श्विनला खुणावू लागला.

चंद्राच्या त्या मोहक रुपाने श्विनची गती चांगलीच मंदावली. खरेतर तेथून पुढे जायची श्विनला इच्छाच होईना. मात्र तरी त्या चंद्राकडे पाहत श्विन मार्गक्रमण करू लागली. खारेगाव चौपाटीकडून मुंब्रा शहराकडे जाताना आकाशातील चंद्र आणि खाडीमध्ये पडत असलेले त्याचे प्रतिबिंब ह्यांनी नजरबंदीच केली होती. खाडीजवळ जाण्याचा रस्ता पाहता श्विन पुढे सरकत होती. त्यातच एक सुंदर जागा सापडल्यावर श्विनने तेथे मुक्काम केला

खाडीकिनारी उभी राहिलेल्या श्विनचा हेडलाईट आणि प्रत्यक्ष चंद्र यांची जुगलबंदीच सुरु झाली.  चंद्राकडे पाहताना श्विनचे समाधान होत नव्हते.                                                      कोजागिरीचा चंद्र अधिक सुंदर की त्याचे खाडीत पडलेले प्रतिबिंब  अधिक सुंदर याचे उत्तर सापडणे कठीण होते.  ते उत्तर शोधण्याचा विचार करत असताना श्विन आणखीच गोंधळून जात होती. अखेरीस तो नाद सोडून श्विन पुन्हा वास्तवात परतली.                                                          

मुंब्रा शहरातील वर्दळीमुळे श्विन चांगलीच भानावर आली. जागा मिळेल ती जागा भरून काढण्यात कोणतेही वाहन कमी पडत नव्हते.  अश्वशक्तीधारी दुचाकी, प्रवासी तीन आसनी तीन चाकी वाहने हे तसेही मिळेल ती जागा  पटकावण्यात तरबेज. पण मुंब्रा शहरातील पादचारी दोन वाहनांमधील जागाही चटकन भरून काढत. रस्ता हा वाहनांसाठी असतो आणि चालण्यासाठी पदपथ असतो हे कोणाच्याही गावी नव्हते. जागा मिळताच रस्ता ओलांडण्यात मुंब्रावासीय अग्रेसर आहेत.                                                                       मुंब्रा शहरातील वर्दळ परवडली अशी गर्दी आज शिळ फाटा येथे होती. रस्त्याची डावी बाजू सुद्धा वाहनांनी गिळंकृत केली होती. सगळी वाहतुक ठप्प झाल्याप्रमाणे चित्र दिसत होते. दुचाकी वाहने मिळेल त्याप्रमाणे रस्त्याच्या डाव्या बाजूला अतिक्रमण करत असताना श्विनने रस्त्याच्या कोणत्याही बाजूचा विधिनिषेध बाळगला नाही. रस्त्याच्या डाव्या बाजूला अडथळा दिसताच ठप्प झालेल्या चारचाकी वाहनांच्या उजवीकडून वाट काढत श्विनने शेकडो अश्वशक्तीधारी वाहनांना मागे टाकले.                                                                शिळ फाट्यापुढे मात्र रस्त्यामध्ये वर्दळ असली तरी वाहतूक ठप्प झालेली नव्हती. पालवा, मानपाडा रस्ता, भोपर, DNC पुढील चौक हि वाहतूक अडवणारी नेहमीची यशस्वी ठिकाणे आज श्विनला अडवू शकली नाहीत.                                                                    

                                     

दसरा सण मोठा

भारतीय राष्ट्रीय दिनांक सौर अश्विन २६  १९४०
(भारतीय राष्ट्रीय कॅलेंडर हे जगातील एकमेव निधर्मी कॅलेंडर आहे तसेच ते जगातील एकमेव शास्त्रीय सौर कॅलेंडर आहे)

हिंदू तिथी अश्विन शुक्ल १० शके १९४० (हिंदू कॅलेंडर हे शास्त्रीय मात्र चांद्र कॅलेंडर आहे. मुस्लिम कॅलेंडर सुद्धा चांद्र कॅलेंडर आहे)

ख्रिस्ती दिनांक ऑक्टोबर १८, २०१८ (ख्रिस्ती ग्रेगोरियन  कॅलेंडर हे भारतीय राष्ट्रीय कॅलेंडरप्रमाणेच सौर कॅलेंडर असले तरी ते अशास्त्रीय आणि ख्रिस्ती धर्मसंस्थापकाच्या जीवनाशी  तसेच युरोपमधील राजे, सरदार यांच्या जीवनाशी निगडित आहे.)


दसरा सण मोठा नाही आनंदा तोटा! विजयादशमी अर्थात दसरा हा साडेतीन मुहूर्तातील एक मुहूर्त. संपूर्ण भारतवर्षातील हा महत्वाचा सण आहे. पांडवांनी शमीच्या झाडावरून शस्त्रे उतरवली तो हा दिवस. कोणत्याही नवीन कार्यासाठी , खरेदीसाठी हा उत्तम मुहूर्त!

ह्या दिवशी मुंबईत सायकलमित्रांनी वेगवेगळ्या फेऱ्यांचे आयोजन करणे स्वाभाविकच! मुलुंड येथील सायकलमित्रांनी जिलेबी राइड आयोजित केली होती. डोंबिवली सायकल क्लबसुद्धा याला अपवाद नव्हता. अर्थातच श्विनला सज्ज करून आज फेरी मारणे आवश्यकच होते. स्कॉटचा तर हा पहिलाच दसरा! श्विन आणि स्कॉटने दसऱ्यानिमित्त नेवाळी फाटा येथे जाऊन यायचे ठरवले.

डोंबिवली शहर मागे पडून कल्याण शिळ रस्त्याला लागताच दोघांनी वेग घेतला. काटई नाक्याला दवे वळण घेत श्विन आणि स्कॉट कोळेगाव चौकात पोचले. तेथे मात्र बेशिस्त तिनचाकी रिक्षांमुळे पुन्हा वेग मंदावला. पुढे बदलापूर पाइपलाइन रस्त्याला असलेल्या लक्षावधी खड्डयांचा विचार करून श्विन आणि स्कॉट सेवा रस्त्याला लागले. सेवा रस्ता अरुंद असला तरी इथे वाहतूक तुरळक असते. अर्थात ठराविक अंतरावर पूर्ण रस्ता व्यापणारे खड्डे आणि गतिरोधक ह्या रस्त्यावर आहेतच. मात्र ह्या अरुंद सेवा रस्त्याच्या दोहो बाजूनी स्वागत करणारा निसर्ग पाहत राइड करणे नेहमीच आल्हाददायक असते. येथील छोटी फुले, त्याभोवती फिरणारी फुलपाखरे, मंजुळ संगीत देणारे पक्षी श्विनला मंत्रमुग्ध करतात.

श्विन आणि स्कॉट एका लयीत जात होते. संयत मात्र सातत्य राखणाऱ्या गतीने दोघेही हा हा म्हणता नेवाळी फाटा इथे पोचले. कल्याणकडून मलंगगडाकडे जाणाऱ्या रस्त्याला काटई बदलापूर रस्ता मिळतो तोच हा नेवाळी फाटा. येथून मलंगगडाकडे जाणाऱ्या रस्त्यावर नेवाळी गाव आहे.
नेवाळी फाटा येथील परिसर आज गजबजलेला होताच, तसेच  नटलेलाही होता. तेथील चौकात झेंडूच्या फुलांनी, हारांनी भरलेल्या टोपल्या लक्ष वेधुन घेत होत्या. झेंडूच्या फुलांच्या मोठमोठ्या माळा घेऊन विक्रेते उभे होते. संपूर्ण परिसराला उत्सवी रूप आले होते.  नेवाळी फाटा आज वेगळ्याच रुपात नटला होता. त्याचे अलौकिक रूप पाहताना भान हरपत होते.

गन्धार कुलकर्णी आणि अर्णव कुलकर्णी यांच्याबरोबर नेवाळी फाटा येथे अनेक राइड झाल्यामुळे इथे आल्यावर पृथ्वीवरील अमृताचा आस्वाद घेण्याची सवय श्विनला लागली होतीच. या चौकातच चहाची तीन चार दुकाने आहेत. गन्धार आणि अर्णव ज्या चहावाल्याकडे चहा घेत त्याच्या समोरच्या बाजूला असलेला चहावाला मेघेशने नुकताच दाखवला होता. ती टपरी छोटीशी पण एकदम लख्ख होती. तेथे मिळणारा चहासुद्धा अमृततुल्यच होता. मात्र नेवाळी फाटा येथील फुल आणि हारांची रंगसंगती पाहताना चहाचा ग्लास हातात असूनही आज त्या अमृताकडे लक्ष नव्हते.

काहीवेळ तेथे रंगून गेल्यावर मात्र श्विन आणि स्कॉट परतीच्या मार्गाला लागले. मात्र परतीच्या मार्गात तळोजाफाटा ते काटई या मार्गावरील अगणित खड्डयांचा विचार करून श्विन स्कॉटने खुष्कीचा मार्ग निवडला. उंबर्ली गावाकडून जाणारा हा मार्ग तळोजा फाट्याजवळून सुरु होऊन थेट कल्याण शिळ महामार्गावरील मानपाडेश्वर मंदिरापाशी संपतो.

DCC सदस्य सहसा फक्त दर रविवारी एकत्र भेटलं असले तरी सारंग मुळ्ये ह्याच्यासाठी आजचा दिवस खास होता. तो साजरा करण्यासाठी सारंगने आज एक विशेष राइड आयोजित केली होती. त्यानिमित्ताने काही DCC सदस्य आज उंबर्ली येथील तळ्यापाशी जाणार होते. उंबर्ली गावातून जाणाऱ्या रस्त्यावरून जाताना सारंग भेटण्याची शक्यता होती. १० वी इयत्तेत असताना सारंगला त्याच्या वडिलांनी दसऱ्याच्याच दिवशी एक घोडा सायकल घेऊन दिली होती. सगळ्याच सायकलप्रेमींप्रमाणेच सारंगचेही त्याच्या सायकलवर जीवापाड प्रेम आहे. त्याच्या त्या लाडक्या सायकलचा आज ३२ वा वाढदिवस होता. तो वाढदिवस साजरा करण्यासाठी DCC सदस्य उंबर्ली तळ्यापाशी जमले होते.

श्विन आणि स्कॉट तेथे पोहोचेपर्यंत काही सदस्य माघारी परतले होते. श्विन आणि स्कॉट नेवाळी फाट्याला जाऊन सारंगच्या सायकलचा वाढदिवस साजरा करायला आले होते तसेच प्रमाणेच पुष्कर जोशी, मेघेश कुलकर्णी आणि विनीत शेट्ये हे शिळ फाट्याला जाऊन उंबर्ली येथे पोचले होते.

उंबर्ली येथील तळ्यापाशी एक छोटेसे मंदिर आहे. मंदिरासमोरील परिसर नेहमीप्रमाणेच स्वच्छ होता. शेजारील विस्तीर्ण तळे DCC मधील सदस्यांना नेहमीच आकर्षित करत असते. पुष्कर जोशी तेथे असल्यावर त्या तळ्यात डुंबण्याचा परिपाठ ठरलेलाच. श्विन तेथे जाईपर्यंत पोहण्याचा कार्यक्रम आटोपला होता. तळ्याच्या दुसऱ्या बाजूला विश्रांतीसाठी एक शेड बांधलेली आहे. त्या शेडमागे असलेल्या टेकडीजवळून एक पायवाट आहे. ती थेट रिजन्सी जवळ जाते. या पायवाटेवरून जाताना शहर जवळ असल्याचा अंदाजही येत नाही. काही वर्षांपूर्वी येथे घनदाट जंगल असल्याचा अंदाज येतो. तेथे असलेल्या निसर्गसंपत्तीच्या मोहामुळे फिरणारे छायाचित्रकार, निसर्ग भ्रमंती करणारे भटके वगळता फारशी वर्दळ येथे नसते. खरतर डोंबिवली शहराजवळ उरलेल्या मोजक्या संपत्ती पैकी हि टेकडी हा फार मौल्यवान ठेवा आहे. अनेक लहान पक्ष्याप्रमाणेच घारीसारखे मोठे पक्षीही येथे आढळतात. गरुडाचेही अस्तित्व येथे असल्याचे ऐकण्यात आहे.

वैशाल धरमसी या निसर्गवेड्या सायकलपटूचा हा टेकडीजवळील मार्ग अत्यंत आवडता होता. त्या मार्गावरून जाण्याचा मोह आज मात्र श्विनने आवरता घेतला. तरीही बऱ्याच दिवसांनी DCC सदस्य भेटल्यामुळे दसऱ्याचा आनंद द्विगुणित झाला होता.

लिंगोबाचा डोंगूर

गो नी दा यांच्या समर्थ लेखणीतून उतरलेल्या कहाणीला जब्बार पटेल, ना धो महानोर आणि मंगेशकर कुटुंबीय यांची स्थान मिळाली तर 'जैत रे जैत' सारखे रत्न रसिकांना लाभावे यात नवल ते काय! मधमाशी आणि माणूस यांच्यातील संघर्षाची ही कहाणी. ठाकर जमातीतील नाग्या हा युवक मधमाशींच्या राणी माशीवर सूड घेण्याचा प्रयत्न करत असताना त्याची राणी (बायकोवर) म्हणजे चिंधीवर मधमाश्यानी हल्ला करून सुड उगवणे हा दुर्दैवी योगायोग ज्या ठिकाणी चित्रित झाला तो लिंगोबाचा डोंगुर म्हणजे कर्नाळ्याचा किल्ला हे अनेक पर्यटकांचे आकर्षण.

शनिवारी मिळालेल्या सुट्टीचा सदुपयोग करण्यासाठी श्विनने आज कर्नाळ्याला जायचे निश्चित केले होते. प्रसाद सरवटे आणि तेजस जोशी दोघांनीही लगेचच होकारही दिला होता. डोंबिवली कर्नाळा डोंबिवली अशी राइड यापूर्वीही श्विनने अनेक वेळा केली आहे. किंबहुना ३०-३२ वर्षांपूर्वी महाविद्यालयाच्या काळात कोणतीही समाज माध्यमं, गुगल मॅप अशी साधन अस्तित्वात नसताना काळा घोडा घेऊन पहिली अथवा दुसरी जी मोठी सायकलफेरी केली होती ती कर्नाळ्याचीच होती.

आज सकाळी ६.१५ वाजता #TJSBBANK च्या डोंबिवली पूर्व शाखा येथे श्विन पोचली तेव्हा प्रसाद त्याच्या स्कॉटबरोबरवाटच पाहत होता. श्विन पाठोपाठ लगेचच तेजस त्याच्या फुजीला घेऊन आला. ठरल्याप्रमाणे तिघेही वेळेवर आल्यामुळे सुरुवात छानच झाली होती. ब्रह्ममुहूर्त उलटून गेल्यामुळे सायकलफेरी सुरु करताना पुरेसा प्रकाश होता. डोंबिवली शहरातील वर्दळ वाढली नसली तरी सुरु झाली होती. शिवाय मानपाडा रस्त्यावरील कोट्यवधी खड्डे स्वागत करत होतेच. त्यामुळे श्विन, स्कॉट आणि फुजीने संथपणे सुरुवात केली. मात्र कल्याण शिळ महामार्गाला लागताच तिघांनी लय साधली. संयतपणे मात्र सातत्य राखत तळोजा गाठेपर्यंत सूर्य आकाशात बराच वर आला होता. मात्र तोपर्यंत पुरेसा प्रकाश असला तरी ढग आणि धुकं यांनी सूर्याला कडेकोट बंदोबस्तात ठेवल्यामुळे सूर्याचे अस्तित्व जाणवत नव्हते.

वाटेत कोपरखैरणे येथून पळस्पे फाटापर्यंत एकल सायकलफेरीला आलेला एका सायकल पटू श्विनला नजरेस आला. त्याला गाठून ३ फेब्रुवारी २०१८ रोजी ठाणे येथील काशिनाथ घाणेकर सभागृहात होणाऱ्या २ऱ्या सायकल मित्र संमेलनाचे आमंत्रण देण्याची संधी श्विनने साधली. एव्हरेस्ट सायकल क्लब ह्या सायकलक्लबचा तो सदस्य होता. त्याच्याशी गप्पा मारेपर्यंत पळस्पे फाटाही आलाच. नेहमीप्रमाणे इडली सांभार वर ताव मारून श्विनने प्रसाद आणि तेजस बरोबर कर्नाळ्याची वाट धरली.

वाटेतील फुलांनी साद घालताच त्यांच्याशी हितगुज करून तिघेही कर्नाळा येथे पोचलो. तेथे पोचल्यावर 'आभाळी गेलेल्या लिंगोबाच्या डोंगरावर' म्हणजे शेंडी सुळक्यावर जाण्याचा मोह स्वाभाविक असला तरी घड्याळबाबा त्याची अनुमती देत नव्हते. 'ठाकर गडी तिथे कदी नाय गेला' तर मग आपण कशाला जायचे अशी स्वतःची समजूत घालत आम्ही डोंगराच्या पायथ्याशीच कर्नाळा येथील निसर्गाचा आस्वाद घ्यायचे ठरवले. पेण कडे जाताना रस्त्याच्या उजव्या बाजूला असलेल्या उपहारगृहाकडे आम्ही मोर्चा वळवला. तेथे उपलब्ध असलेल्या मर्यादित पदार्थांमध्ये निवड करण्याला विशेष वाव नव्हता. बटाटाभजी आणि चहा यांची फर्माईश केल्यावर मी तेथे मागे असलेल्या वनराजीकडे वळलो. शेजारीच एक कृश झालेला झरा वाहत होता. त्या झऱ्याचे पाणी तोंडावर मारताच मन प्रसन्न झाले.

पुढे जाताच एक खेकडा दिसला. माझी चाहूल लागताच तो जमिनीत शिरला. मात्र थोड्या पुढेच आणखी एक खेकडा निर्धास्तपणे चालत होता. त्याला छायाचित्रबद्ध करण्यासाठी मी पुढे सरसावलो. माझी चाहूल लागू नये म्हणून थोड्या अंतरावरून त्या खेकड्याला छायाचित्रांमध्ये कैद करताच मला पुढे जाऊन जवळून छायाचित्र घेण्याचा मोह आवरला नाही. त्यालाही माझी चाहूल लागताच तो पळू लागला. त्याबरोबर मी छायाचित्रा ऐवजी त्याचे चित्रीकरण केले.

कर्नाळ्याची वनसंपदा श्विनला हाक मारत होती. दाट वृक्ष सूर्यकिरणांना भूमातेपर्यंत पोचू देत नव्हते. नजर वर करून पाहिले असता आकाशाला गवसणी घालू पाहणाऱ्या वृक्षराजीचा हिरवा रंग दिसत होता.

कोणाही संगीतकाराला जमणार नाही अश्या सुंदर संगीतामुळे श्विनचे भान हरपले नाही तरच नवल! मंजुळ स्वरात गाणाऱ्या पक्ष्यांचे दर्शन त्या घनदाट वृक्षराजीमध्ये होऊ शकत नव्हते त्यामुळे नेत्रसुख मिळत नसले तरी कान मात्र तृप्त होत होते. अखेरीस मनाला मुरड घालून मी उपहार गृहाकडे वळलो.

बटाटा भजी आणि चहा घेऊन निघत असतानाच पालवा सायकल क्लबचा सदस्य अर्जुन त्याच्या बिटविन बरोबर आम्हाला सामील झाला.

कर्नाळा येथे मनसोक्त वेळ घालवल्यामुळे परतीचा प्रवास शक्यतो लवकर करावा लागणार होता. मात्र थोड्याच वेळात अर्जूनच्या बिटविनचे मागील टायर रुसले. मग त्यातील ट्यूब बदलून आम्ही पुन्हा परतीच्या मार्गाला लागलो.

पनवेल शहरातील अश्वशक्तीधारी वाहनांच्या भाऊगर्दीतून श्विन, स्कॉट, फुजी आणि बिटविन यांनी सहजपणे वाट काढली.

आतापर्यंत सूर्य पूर्ण शक्तीनिशी तळपू लागला असला तरी आमची मजल दरमजल संथ पण ठामपणे सुरु होती. वाटेत पाण्याची बेगमी करत आम्ही घराकडे परतत होतो. प्रसादची स्कॉट मागे पडू लागली होती त्यामुळे श्विनने त्याच्याबरोबर राहायचे आणि फुजीने बिटविनबरोबर पुढे जायचे ठरवले. वाटेत तलोजाजवळील टोल नाक्यावर उतेकर यांनी नेहमीप्रमाणेच स्वागत केले. तेथे पुन्हा पाण्याची बेगमी करून श्विन आणि स्कॉटने खिडकाळी येथील 'पिवळा चहा, लाल वडापाव' गाठले. पुन्हा क्षुधाशांती झाल्यावर दोघेही थेट डोंबिवली मध्ये शिरले. या अगोदर एकही मोठी राइड न केलेल्या प्रसादची स्कॉट घरी पोचली तेव्हा तिचे पहिले अर्धशतक साजरे झाले होतेच... पण तेही जेमतेम अर्धशतक नव्हे तर मोठे अर्धशतक होते. संयम आणि निग्रह यांनी साकारलेले हे अर्धशतक नव्वदीपार झाले असले तरी प्रसादला शतक थोडक्यात हुकल्याची खंत वाटत होती.

Same Roads, Same Rules, Same Rights

दिवसभर विषुववृत्ताजवळील सूर्याची दाहकता जाणवत असली तरी सकाळी मात्र त्याची जाणीव होत नव्हती. श्विनने नेहमीपेक्षा उशिरानेच आज राइडला सुरुवात केली. ९० फुटी रस्त्यावर फेरी मारून परत यायचे की नेवाळी फाटा किंवा शिळ फाटा पर्यंत जायचे याचा गोंधळ माझ्या मनात सुरु झाला, तेव्हा श्विनने स्वतःच निर्णय घेऊन मार्गक्रमण सुरु केले.

पूर्वपश्चिम पुलावरून P & T मार्गे मानपाडा रस्ता गाठण्याचा श्विनचा विचार होता. मात्र P & T कॉलनी मार्गे मानपाडा रस्त्याच्या चौकात गेल्यावर तेथील एकमेकात अडकलेली अश्वशक्तीधारी दुचाकी, चारचाकी वाहने पाहताच श्विनने भोपरमार्गे मोहरा वळवला.

कल्याण शिळ रस्त्याला लागताच मात्र श्विनने वेग घेतला. पुन्हा cycle2work सुरु करायचे असल्याने आज शिळ पर्यंत जाऊन रस्त्याचा अंदाज घेण्याचे श्विनने ठरवले. पत्री पूल- दुर्गाडी - कोन इथली अडथळ्यांची शर्यत जास्त अवघड की शिळ- कळवा नाका- खारेगाव टोल हा मार्ग जास्त अवघड याचा अंदाजही घ्यायचा होता.

मानपाडेश्वर मंदिर सोडल्यावर सुरुवात तरी छान झाली होती. रडतखडत चाललेल्या आणि डझनभर लेकरांचे ओझे अंगावर घेणाऱ्या डुक्कर रिक्षाला मागे टाकत श्विन पुढे निघाली. एक खाजगी बस स्वतःच्याच मस्तीत रस्त्याच्या डाव्या बाजूला प्रवाश्यांच्या प्रतीक्षेत उभी होती. श्विनने तिच्या उजवीकडून मार्ग काढताच ती बस जागी झाली. मात्र आता ती श्विनला गाठणे अवघड होते. रस्त्यावर वर्दळ अगदीच तुरळक नव्हती आणि जागोजागी पेरलेले गतिरोधक त्या बसची गती कमी करत होती. श्विन मात्र त्या गतिरोधकांवरून लीलया पुढे जात होती.

मात्र थोडा मोकळा रस्ता दिसताच ती बस श्विनला गाठणार तोच टोल नाक्याने त्या बसची अडवणूक केली. श्विनने त्या टोल नाक्याला झुकांडी देत पालवाजवळचा पूल चढायला सुरुवात केली. दिवा पनवेल अग्निरथ मार्गिकेवरील हा पूल चढून पुढील उताराला लागताना गतिवर मात्र नियंत्रण ठेवावे लागते, कारण हा उतार संपताच तेथे पालवाकडून येणारा रस्ता आडवा येतो.

इथे वाहनांना इशारा देणाऱ्या तिनरंगीत दिव्यांची पट्टी आहेच शिवाय वाहतूक नियंत्रक सुद्धा वाहनांना मार्गदर्शन करत असतात. श्विनला त्या उतारावरून येतानाच पुढील वाहने थांबलेली दिसली. त्यामुळे श्विन सावध होती. चौकात जाताच श्विनने पहिले की इशारे देणाऱ्या दिव्यांची यंत्रणा बंद असली तरी वाहतूक नियंत्रक वाहनांना मार्गदर्शन करत होता.

बहुतेक वेळा वाहतूक नियंत्रक सायकलला पुढे जाऊ देतात. मात्र सायकलच्या फायद्यासाठीसुद्धा सायकलला इतर वाहनांपेक्षा वेगळी वागणूक देणे/ मिळणे श्विनला पटत नसे. एखाद्या मोठ्या राइडला इतर सायकलिस्ट बरोबर जातानाही जर कोणी लाल दिवा लागला असता पुढे जाऊ लागला किंवा श्विनला पुढे जायला सांगू लागला तरी श्विनला ते पटत नसे.
आजचा अनुभवही तसाच. श्विनने मार्ग काढत थांबलेल्या वाहनांच्या पहिल्या रांगेत प्रवेश मिळवला आणि श्विन पुढे जाण्याच्या इशाऱ्याची वाट पाहत थांबली. इतक्यात मागून एकदीड शतक अश्वशक्ती असलेली दुचाकी आली. श्विन थांबल्यामुळे त्या दुचाकीलाही थांबावे लागले. वाहतूक नियंत्रक रस्त्याच्या दुभाजकाजवळ होता, तर श्विन रस्त्याच्या डाव्या बाजूला होती. त्या नियंत्रकाचे रस्त्याच्या डाव्या बाजुकडे लक्षही नव्हते. श्विन थांबल्यामुळे मागच्या दुचाकीलाही थांबावे लागले. क्षणार्धात शतकी वेग गाठू शकणाऱ्या त्या दुचाकीला श्विनच्या मागच्या रांगेत उभे राहावे लागणार होते.

त्यामुळे त्या दुचाकीच्या सारथ्याने श्विनला वाहतूक नियंत्रकाने दिलेला थांबण्याचा इशारा न जुमानता पुढे जायला सांगितले. तो म्हणाला सायकलसाठी थांबण्याची गरज नसते, तू पुढे जाण्याच्या इशाऱ्याची वाट पाहू नकोस, तू जा पुढे.

श्विनने मात्र ताडकन उत्तर दिले,' Same roads, same rules, same rights'. अर्थातच समान रस्ता, समान नियम, समान हक्क'.

ज्या प्रमाणे इतर वाहनांना नियम आहेत तेच नियम सायकलसाठीही लागू आहेत आणि ज्या प्रमाणे इतर वाहनांना रस्त्यावरून जायचा हक्क/ मान आहे, तोच हक्क/ मान इतर वाहनांनीही सायकलला दिला पाहिजे

अकेले अकेले कहा जा रहे हो

सौर चैत्र महिन्याप्रमाणेच सौर अश्विन महिन्यात सूर्याचा प्रवास विषुववृत्ताजवळच असतो. त्यामुळे अर्थातच गेले ८-१० दिवस त्याचा दाह जास्त जाणवू लागला आहे. मात्र राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांच्या जन्मदिनानिमित्त मिळालेल्या सुट्टीचा उपयोग करण्यासाठी श्विन उत्सुक होती. डोंबिवली सायकल क्लब (DCC) मधील तीन चार सदस्यांचे संदेश समाजमाध्यमावर दिसत होतेच. मात्र श्विनचा सूर्य थोडा उशिरा उगवत असल्याने त्यांच्याबरोबर जाणे शक्य नव्हते.

सकाळी दोन कप चहा पोटात रिचवून श्विनने घर सोडले. श्विन राइड सुरु करत ९० फुटी रस्त्यावर पोचत असतानाच दुभाजकापलीकडून श्विनला हाक ऐकू आली. श्विनची राइड सुरु होत असताना DCC मधील सौमित्र सामंत, रुधिर मोघे, रितेश सावला आणि विनय कोंडाळकर राइड करून घरी परतत होते. त्यांच्याशी थोडावेळ गप्पा मारून श्विनने कल्याणकडे मोर्चा वळवला. सुट्टी असल्याने पत्री पूल तर मोकळा होताच, शिवाय दुर्गाडी पूल, कोनगाव, गोवेगाव या वर्दळीच्या ठिकाणीही श्विनला मोकळा रस्ता मिळाला. 

राजनोली येथे नाशिक ठाणे रस्त्याला लागताच श्विनला शेखर बापट या TJSB बँक मधील मित्राची आठवण झाली. त्याने नुकतीच नवीन आणि अनोखी सायकल घेतली होती आणि सायकलजगतात प्रवेश केला  होता. त्याच्या सायकलचे वैशिष्ट म्हणजे त्याला जोडलेली बॅटरी! ह्या बॅटरीमूळे चढावर फारसा जोर न लावताच पॅडलिंग करता येते. शेखरला माझ्याबरोबर ठाणे ते डोंबिवली सायकलिंग करायचे होते. सुट्टी असल्याने ती संधी आज मिळेल असे वाटले. म्हणून खारेगाव टोळला श्विन पोचेपर्यंत शेखरला ठाण्याहून तेथे बोलावण्याचा विचार श्विनने केला. मात्र शेखरला फोन करताच तो दुसऱ्या कामात अडकल्याने ती संधी आज मिळणार नसल्याचे त्याने सांगितले.

अर्थात बऱ्याच दिवसांनी नाशिक ठाणे महामार्गाला लागल्याने श्विन खुश होतीच. लोढा साईमंदिराजवळ जात असतानाच आकाशात घिरट्या घालणाऱ्या घारींचा थवा श्विनने पाहिला. या मार्गाने घरी परतत असताना हे दृश्य नेहमीचेच असले तरी अंधार होण्यापूर्वी कल्याणला पोचायचे पडल्याने तेव्हा त्या घारींना कॅमेराबद्ध करण्यासाठी थांबणे श्विन टाळत असे. आज मात्र ती संधी साधत श्विनने त्या घारींना कॅमेरात टिपले. मानकोली, खारेगाव टोल मागे टाकून श्विनने ठाण्यातील साकेत मार्ग पकडला.  पोलीस प्रशिक्षण केंद्राच्या समोरील बागेतील फुले श्विनचे लक्ष वेधत होती. मात्र बागेची सर्व दारे बंद असल्याने आत शिरण्याची संधी नव्हती. एव्हाना सूर्य पूर्ण शक्तीने आग ओकू लागला होताच शिवाय जठराग्निही भडकू लागला होता. तो जठराग्नी तृप्त करणेही आवश्यक होते. 

सुट्टी असल्याने खाडीवरील कळवा पूल, कळवा शहर येथेही रस्ता मोकळाच होता. एव्हाना श्विनला आवश्यक असलेले मनुष्यशक्तीचे इंधन मिळत राहण्यासाठी कच्चा माल मिळवण्यासाठी रस्त्याच्या डावीकडे नजर वळू लागली. पारसिक बँकेच्या मुख्यालायजवळ एका तिनचाकी अश्वशक्तीधारी वाहनावर इडली, डोसा उपलब्ध असलेले दिसले. अर्थातच इडली सांभार सारखा कच्चा माल मिळाल्यावर मनुष्यशक्तीचे इंधन श्विनला मिळत राहणार होते. 

इडली सांभार ची आहुती जठराग्नी मध्ये पडल्यावर मुंब्रा बायपास चढायला श्विन तयार झाली. श्विनने तो बायपास सहजरीत्या सर केला आणि मुंब्रादेवीला वंदन केले. मुंब्रादेवीच्या देवळाकडे जाणाऱ्या पायऱ्यांचा टप्पा ओलांडल्यावर टेकडीचा उतार सुरु झाला. सूर्याच्या तप्त उन्हात श्विनने वाऱ्याच्या वेगाने तो उतार पार करून शिळ फाटा गाठला. 

कोकणरत्न येथे न थांबताच श्विन पुढे निघाली खरी, मात्र आता तहानेने घसा कोरडा पडू लागला होता. आज पाण्याची बाटलीही बरोबर घेतली नव्हती. तहान वाढू लागताच श्विन असलेला वेग कायम ठेवत पुढे निघाली. डोंबिवली मध्ये शनिमंदिरापाशी पोचताच घसा ओला करण्यासाठी लिम्बु पाणी पिण्याचा मोह मात्र आवरला नाही. एव्हाना अर्धशतकी राइड केवळ इडली सांभार साठी एक विसावा घेत पार पडला होता. लिंबूपाणी पिऊन अर्धशतक साजरे केल्यावर मात्र श्विनने घरापर्यंतचा टप्पा संथगतीने आरामात पार केला.