सहल

भारतीय सौर अश्विन ८, शके १९४०

रविवार असल्यामुळे आज श्विन आणि स्कॉटने छोटी सहल करायचे ठरवले. संध्याकाळी ठाण्याला जायचे असल्याने उशिरा येऊन चालणार नव्हते. त्यामुळे शतकी राइड आज करता येणार नव्हती. मात्र सुट्टी असताना तेमतेम २५-३० किमी ची राइड करणे श्विनला चालणार नव्हते.

सकाळी दोन तास राइड झाल्यावर जिथे असू तेथे आजचे गंतव्यस्थान निश्चित करायचे ठरवून श्विन स्कॉटने राइडला सुरुवात केली. ९० फुटी रस्त्यामार्गे पत्री पूल गाठला. लवकरची वेळ असल्याने अजून गर्दी सुरु झाली नव्हती. शहाड मागे पडल्यावर श्विन स्कॉटने गती पकडली.

श्विन आणि स्कॉट झपाट्याने रायते गावाजवळ पोचले. रायतेजवळ नदीचे पात्र विस्तीर्ण असले तरी प्रवाह मात्र शांत आहे. नदीच्या पात्राच्या मधोमध लाकडाच्या साधारण ६*६ लांबरुंद फळकुटावर बसून एकजण नदीमध्ये मासे पकडत होता. त्या चौकोनी लाकडी फळकूटाला कोणत्याही बाजूने काठ नव्हते. मात्र शांत प्रवाहात ते तरते फळकूट जवळपास स्तब्ध झाले होते. रायते गावाकडील काठावर काही गृहिणी कपडे धुवत होत्या. रायते गावाकडे तोंड करून पुलावर उभे राहिले तर उजव्या बाजूच्या दिशेने सूर्य उगवलेला दिसत होता. त्याची किरणे आता अगदी कोवळी नसली तरी नदीपात्रामध्ये ती लोभसवणी दिसत होती. नदीवरील पुलावरून फोटो काढण्याचा मोह आवरला नाही.

अविनाश हरड हा हरहुन्नरी युवक रायते गावातीलच. इथे आल्यावर त्याची आठवण हटकून येते. उल्हास नदीच्या खोऱ्यात फिरून त्याने जमा केलेल्या विविध वस्तूंचे, जिवाश्मांचे संग्रहालय त्याने रायते गावात मोठ्या कष्टाने उभे केले होते. हळूहळू त्या वस्तूंचा संग्रह इतका वाढला की त्यासाठी जागा अपुरी पडू लागली. शिवाय जवळपासच्या मुलांना पुस्तके उपलब्ध व्हावीत यासाठी त्याने वेगवेगळ्या विषयांवरील पुस्तकांचा संग्रह करून त्या मुलांना मोफत उपलब्ध करून दिला आहे. संग्रहालयातील वाढता संग्रह लक्षात घेता उल्हास खोऱ्यातील वस्तूंचे संग्रहालय टिटवाळा येथे हलवण्यात आले. ते संग्रहालयात लाल फितीत अडकल्याने उदघाटनाच्या प्रतीक्षेत आहे.

मात्र आज वेळेच्या अभावी अविनाशला भेटता येणार नव्हते. गोवेली गाठल्यावर श्विन आणि स्कॉटने दिशा पकडली ती राजाधिराज दुष्यंन्त ज्या शकुंतलेच्या प्रेमात पडला त्या शकुंतलेच्या गावाची. शकुंतलेचा जन्म झाला ते हे ठिकाण. शकुंतलेने बांधलेले सिद्धिविनायक मंदिर काळाच्या ओघात एका तळ्यामध्ये लुप्त झाले होते. 

माधवराव पेशवे यांच्या काळात या क्षेत्रातील दुष्काळावर मात करण्यासाठी आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी येथील तळ्यातील गाळ साफ करायचे ठरले. तेव्हा त्या ठिकाणी गाडले गेलेले मंदिर नजरेस आले. पेशव्यांचे सरदार रामचंद्र मेहेंदळे यांना श्रीगणेशाची मूर्ती सापडली. मंदिराच्या पुनर्रचनेचे काम त्वरित हाती घेण्यात आले. वसईच्या जयानंतर श्रीमंत माधवराव पेशवे यांनी मूर्तीची प्रतिष्ठापना केली. सुरुवातीला बांधलेला लाकडी सभामंडप खराब होऊ लागल्याने १९६५-६६ रु २०००००/- खर्च करून पुन्हा एकदा याच ठिकाणी मंदिराच्या बांधकामाची पुनर्रचना करण्यात आली.

या गणेशाच्या दर्शनाने विवाहोत्सुक लोकांचे लग्न जमते, ज्या जोडप्यात विघ्न आले असेल ते दूर होते तसेच ज्यांना अपत्य हवे असेल त्यास अपत्यप्राप्ती होते असा समज आहे. अंगारकी चतुर्थी ला येथे भाविकांची प्रचंड गर्दी होत असते.


भाद्रपदात शुक्ल पक्षातील गणेशोत्सव संपून वद्य पक्ष सुरु झाला होता. आपल्या पितरांची आठवण जागवणारा हा पक्ष म्हणून ह्याला पितृपक्ष असेही म्हणतात. नुकताच गणेशोत्सव संपल्याने गणपती मंदिरात अजिबात गर्दी नव्हती. मंदिरात भविकांपेक्षा मंदिरातील पुजाऱ्यांचीच संख्या जास्त वाटत होती. अर्थातच श्रीमहागणपतीचे दर्शन शांतपणे आणि निर्विघ्नं झाले. 

विठोबा (देवदर्शन) झाल्यावर पोटोबाची आठवण येऊ लागली. श्विन स्कॉटला मनुष्यशक्तीचे इंधन मिळत राहण्यासाठी आम्हाला कच्चा माल भरायचा होता. मात्र मंदिराजवळच इंधन न भरता श्विन स्कॉटने टिटवाळा येथील लोहमार्ग स्थानक गाठले. खोबऱ्याच्या चटणीचा मोठ्ठा डबा भरलेला दिसताच श्विन आणि स्कॉट तिकडे वळले. एका पातेल्यात झाकणाखाली इडल्या आणि ओनियन उत्तप्पा ठेवलेला दिसत होता. इंधन भरण्याची चांगलीच सोय झाली होती. श्विन आणि स्कॉटने इडलीची फर्माइश करताच एकेक प्लेटमध्ये पाच पाच इडल्या आणि त्यावर भरपूर चटणी ओतलेली डिश समोर आली. एका प्लेट खाताच पुरेसे इंधन भरल्याची खात्री झाली. मग श्विन, स्कॉटने परतीचा मार्ग धरला.

आंबिवली पुढील रेल्वे फाटक गाठले तोपर्यंत सूर्यमहाराजही अस्तित्वाची जाणीव करून देऊ लागले होते. श्विन आणि स्कॉट निर्धाराने मार्गक्रमण करू लागले. कल्याण शहरात शिरतानाच वर्दळ दिसू लागली. कल्याण स्टेशनची गर्दी टाळण्यासाठी दोघांनी बिर्ला महाविद्यालय, दुर्गाडी मार्ग पत्करला. जुना पत्री पूल तोडण्याचे काम सुरु होत असल्याने दोन्ही बाजूची वाहतूक एकाच म्हणजे नवीन पुलावरून सुरु होती. तो पूल एका दिशेने वाहने जायलाही अपुरा होता. आतातर दोन्ही दिशेची वाहतूक त्या अरुंद पुलावर सुरु होती. त्यामुळे तेथे चांगलीच कोंडी झाली होती. श्विन आणि स्कॉटने मात्र तेथून सफाईने सुटका करून घेतली.

पत्री पूल संपल्यावर उजवीकडे ९० फुटी रस्त्यावर जायला बंदी असल्याने त्या तळपत्या उन्हात तसेच थोडे पुढे जाऊन श्विन स्कॉटने U टर्न घेतला. ९० फुटी रस्ता म्हणजे श्विन- स्कॉटच्या टायरखालील नेहमीचाच रस्ता! तो सुरु होताच श्विन स्कॉटला पुन्हा गती मिळाली. आता कोणतेही अडथळे न येता घरी पोचणार याची खूण गाठ श्विन स्कॉटने बांधली खरी. मात्र गणेशनगर, दोन टाकी मार्गे रेती बंदर रस्ता पकडल्यावर मात्र श्विन स्कॉटला चूक लक्षात आली.

श्रावणात उपाशी राहिलेल्या मत्स्यप्रेमींना तृप्त करण्यासाठी रस्त्याच्या कडेला ओळीने मासेविक्रेते बसले होते. त्यांच्या पुढे टोपल्या, त्यापलीकडे ग्राहक आणि ग्राहकांच्या मागे त्यांनी उभ्या केलेल्या अश्वशक्तीधारक दुचाकी यांनी रस्त्याच्या दोन्ही बाजूकडून अगदी मध्यापर्यंत जागा व्यापली होती. थोडक्यात आपण रस्त्यावर आहोत की मासेबाजारात सायकल चालवत आहोत हा संभ्रम निर्माण व्हावा हीच परिस्थिती होती. मात्र ज्या महागणपतीचे दर्शन घेऊन श्विन आणि स्कॉट परतले होते त्याच्याच कृपेने रस्त्यातील ह्या विघ्नातुन स्कॉट आणि श्विन सुखरूप घरी परतले.

आश्विन चा शुभारंभ

सूर्याचा दक्षिण गोलार्धात प्रवेश होतो तो दिवस म्हणजेच भारतीय राष्ट्रीय कॅलेण्डरच्या ७ वा महिना अश्विन महिन्याची आज १ तारीख.

राष्ट्रीय कॅलेंडरच्या आश्विन महिन्याचे स्वागत करण्यासाठी आजचा दिवस साजरा करत शतकांचा दुष्काळ दूर करण्याचे श्विन आणि स्कॉटने ठरवले होते. आज राष्ट्रीय दिनांक अश्विन १ असला तरी हिंदू धर्माच्या कॅलेंडरनुसार आज भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील १४ वी तिथी म्हणजेच चतुर्दशी अर्थात अनंत चतुर्दशी होती. त्यामुळे आज शतकी राइड करण्यासाठी गणेशदर्शनाखेरीज अन्य कोणती योग्य जागा असणार. त्यामुळे श्विन स्कॉटने महडच्या वरदविनायक या अष्टविनायकातील गणपतीचे दर्शन घ्यायचे ठरवले.

सूर्य दक्षिण गोलार्धात शिरल्यामुळे आता दिवस १२ तासांपेक्षा कमी असणार होता. श्विन आणि स्कॉटने राइडला सुरुवात केली तेव्हा सूर्योदय होऊन गेला होता. डोंबिवली बाहेर पडताच श्विन स्कॉटने लगेचच वेग घेतला. नेहमीप्रमाणे शिळ फाट्याजवळील टोल नाक्याला पहिल्या विश्रांतीसाठी थांबा घेतला तेव्हा तेथील कर्मचारी संदीप उतेकर यांनी नेहमीप्रमाणेच विचारपूस केली . चहासाठी त्यांना नकार देत श्विन स्कॉट ने पुढे कूच केले. फारशी वर्दळ नसल्याने श्विन स्कॉटने थेट पळस्पे फाटा गाठला. तेथे इडली सांबार वर ताव मारता मारता श्विनला आठवण झाली अष्टविनायक मोहिमेवर असलेल्या चिंचवडमधील सायकलमित्रांची.

लगेचच सुनिल ननावरे यांना फोन लावला. अष्टविनायक मोहिमेदरम्यान काल पर्यंत ६ गणपतींचे दर्शन घेऊन त्यांनी रात्री कर्जतजवळ मुक्काम केला होता. आज सकाळी तेथून निघून तेही महडच्या दिशेने निघाले होते. त्यामुळे आज त्यांचे भेट नक्कीच होणार होती. हवामान खात्याने पुढील ५ दिवस दिलेल्या मुसळधार पावसाच्या अंदाजावर पूर्ण पाणी पडून सूर्य तेजाने तळपू लागला होता. मात्र अधूनमधून त्याची दाहकता कमी करत श्विन आणि स्कॉटचे सूर्यापासून संरक्षण करण्याचे काम काही ढग करत होते. मात्र ते ढग पावसाचे नसून पूर्ण कोरडे होते.

महड जवळ येत असताना उन्हाची तीव्रता वाढत होती. साधारण ३-४ किमी वर महड असताना श्विनला वाटेत एक साप पडलेला दिसला. त्याबरोबर श्विन जागीच थांबली. तो साप अजिबात हालत नसल्याचे समजल्याने श्विनने जवळ जाऊन पाहायचे ठरवले. जवळ गेल्यावर समजले की त्या सापाला दोन तीन ठिकाणी मार लागलेला असल्याने तो हलु शकत नसला तरी त्याने मान किंचित उचलली होती. ते लक्षात येताच श्विनने त्याचे फोटो काढून लगेच पुढे कूच केले.

घरी आल्यावर Gajanan Keshav Vaidya, Rahul Ghatwal आणि Sanjay Lokare यांच्याशी चर्चा करताच तो अतिविषारी मण्यार असल्याचे समजले

 दरम्यान ननावरेंचा फोन आल्यामुळे चिंचवडचा ग्रुप महडला पोचल्याचे समजले. थोड्याच वेळात श्विन आणि स्कॉटही महडला पोचले.

स्कॉट श्विन तेथे पोचताच अष्टविनायक मोहिमेवरील चिंचवड येथील ग्रुपची लगेचच भेट झाली. सर्वांनी एकत्रच वरद विनायकाचे दर्शन घेतले. सुनील पाटील, सुनील ननावरे भेटताच saveoursahyadri ह्या मोहिमेमधील आठवणींना उजाळा मिळाला. इतर सदस्यांशी ओळख झाली आणि मग सर्वांचा एकत्रित फोटोही काढला गेला. महडहून पालीला जाताच त्यांची अष्टविनायक यात्रा पूर्ण होणार होती. हि यात्रा म्हणजे दोन्ही सुनीलने पुढील महिन्यात आयोजित केलेल्या काश्मीर ते कन्याकुमारी या दीर्घकालीन मोहिमेची एक प्रकारे पूर्वतयारीच होती. खरं तर श्विनलाही त्यांच्या बरोबर काश्मीर ते कन्याकुमारी यात्रा करायची होती. मात्र त्या यात्रे दरम्यान रोज कमीत कमी १५० किमी अंतर कापण्याचा त्यांचा इरादा ऐकताच श्विनने माघार घेतली होती. दोन चार दिवस १५०-२०० किमी ची श्विनची तयारी असली तरी महिन्यापेक्षा जास्त दिवस रोज १५० किमी पेक्षा जास्त अंतर कापणे श्विनला अवघड वाटत होते.

फोटोसेशन होताच अष्टविनायक ग्रुप पालीच्या दिशेने वळला तर श्विन आणि स्कॉट परत डोंबिवली च्या दिशेने वळले. एव्हाना मध्यानं उलटून गेल्यामुळे सूर्य पूर्ण शक्तीनिशी तळपू लागला होता. श्विनने हेल्मेटच्या आत डोक्याला लावलेला रुमाल आता ओला करून नाकावर बांधला. चौक फाटा येथे नाश्ता आणि चहा घेवून दोघेही पळस्पे फाटा येथे पोचले. चौक फाटा येथे नाश्ता झाल्यावर एव्हाना तासभर उलटला होता. चौक येथे हलका नाश्ता झाल्यामुळे भुकेची जाणीव झाली तरी ती तीव्र नव्हती. त्यामुळे केवळ कोकम सरबत घेऊन दोघंही पुढे निघाले. मात्र पळस्पे फाटा येथे नाश्ता न केल्याची चूक श्विनला जाणवू लागली. श्विनचा वेग मंदावला. तरी पुन्हा शिळ फाट्याजवळील टोलपर्यंत जाऊनच थांबण्याचे श्विनने ठरवले.

टोल च्या ऑफिसमध्ये जाऊन उतेकरांची चौकशी केली तर ते ऑफिस ऐवजी टोल बूथमध्ये गेल्याचे कळले. मग त्यांच्यासाठी महडचा प्रसाद ठेवून डोंबिवली कडे निघण्याची तयारी करत असतानाच समोरून उतेकर आले. त्यांचा चहाचा आग्रह आता मात्र मोडवेना. तेही डोंबिवलीकरच असल्याने श्विन आणि स्कॉट बद्दल त्यांना कौतुक होतेच. तेथे चहापान करून मग श्विन स्कॉट नाश्त्यासाठी थेट खिडकाळीला पोचले. तेथे नाश्ता करून श्विन स्कॉट घरी पोचले तेव्हा strava ने १३१ किमी अंतराची नोंद केली होती. श्विनने यापेक्षा अधिक अंतर काही वेळा पार केलेले असले तरी अवघ्या ८ महिन्यांपूर्वी सायकलजगतात प्रवेश केलेल्या स्कॉटचा १३१ किमी हा आजपर्यंतचा उचांक होता.

शास्त्रीय सौर वर्ष अर्थातच भारतीय राष्ट्रीय वर्ष

भारतीय राष्ट्रीय दिनांक अश्विन १, १९४०
हिंदू तिथी भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशी, शालिवाहन शके १९४०

ज्याप्रमाणे अंतर मोजण्यासाठी किलोमीटर आणि मैल ही दोन एकके आहेत, त्याचप्रमाणे कालमापन करण्यासाठी चांद्र आणि सौर अश्या दोन पद्धती आहेत.
चंद्राला पृथ्वीभोवती जो वेळ लागतो त्यानुसार वर्ष मोजण्याची पद्धत म्हणजे चांद्र पद्धत. हिंदू आणि मुस्लिम यांचे वर्ष चांद्र पद्धतीवर अवलंबून आहे. खगोलशास्रनुसार पौर्णिमा (full moon) आणि अमावस्या (no moon) ह्या चंद्राशी संबंधित मुख्य दोन स्थिती. म्हणूनच हिंदूंचा महिना पोर्णिमेनंतरच्या प्रतिपदेला तर काहींचा अमवस्येनंतरच्या प्रतिपदेला सुरु होतो.

पृथ्वीला सूर्याभोवती फिरण्यासाठी लागतो तो वेळ म्हणजे सौर वर्ष. वर्ष मोजण्याची हि सौर पद्धत. ख्रिस्ती कॅलेंडर हे सौर पद्धतीवर अवलंबून असल्याने ते सौर वर्ष आहे. खगोलशास्त्रानुसार सूर्याशी निगडित चार मुख्य दिवस-
 १) उत्तर गोलार्धाच्या अती उत्तरेला जातो तो म्हणजे उत्तर गोलार्धातील सर्वात मोठा दिवस (२१ जुन)
२) सूर्य दक्षिण गोलार्धात अती दक्षिणेला असतो तो म्हणजे सर्वात लहान दिवस (२२ डिसेंबर)
३) सूर्य विषुववृत्ता हुन उत्तर गोलार्धात प्रवेश करतो तो दिवस जेव्हा दिवस आणि रात्र समसमान असतात (२१ मार्च)
४) सूर्य विषुववृत्ता हुन दक्षिण गोलार्धात प्रवेश करतो तो म्हणजे (२२ सप्टेंबर)
अर्थातच सौर कॅलेंडर असल्याने शास्त्रीय दृष्ट्या ख्रिस्ती कॅलेंडर वर्ष  या चार पैकी कोणत्या तरी दिवशी सुरु व्हायला हवे. किंबहुना या चारही दिवशी ख्रिस्ती महिना सुरु तरी व्हायला हवा किंवा संपायला तरी हवा. मात्र सौर वर्ष असूनही ख्रिस्ती कॅलेंडर वर्ष सुरु होते तो दिवस वरील चार दिवसांपैकी कोणताही नसून तो दिवस आहे १ जानेवारी. ह्या १ जानेवारीला खगोलशास्त्रीय दृष्टया काहीही महत्व नाही. मात्र तो दिवस ख्रिस्ती धर्मसंस्थापकाशी/ख्रिस्ती धर्मप्रसारकाशी संबंधित आहे.

भारताचे राष्ट्रीय वर्ष हिंदू किंवा मुस्लिम वर्षाप्रमाणे चांद्र वर्ष नसून ख्रिस्ती वर्षाप्रमाणे सौर वर्ष आहे.

मात्र भारतीय राष्ट्रीय कॅलेंडर कोणत्याही धर्माशी संबंधित नसून जगातील एकमेव निधर्मी कॅलेंडर आहे. भारतीय राष्ट्रीय नवीन वर्ष सुरु होते तो दिवस आहे ज्या दिवशी सूर्य उत्तर गोलार्धात प्रवेश करतो तो दिवस म्हणजेच वर उल्लेख केलेला १२ तास दिवस १२ तास रात्र असलेला दिवस अर्थात भारतीय सौर दिनांक चैत्र १. म्हणजेच भारताचे राष्ट्रीय वर्ष हे शास्त्रीय वर्ष आहे. ख्रिस्ती वर्षात मात्र ह्या दिवशी वर्षातील ३रा महिना (मार्च) मधील २२ वा दिवस (लिपवर्षात २१ वा दिवस) असतो.

भारतातच केवळ भारतीय नागरिकांनीच नव्हे तर नेहमी हिंदू आणि मुस्लिम किंवा भारतीय लोकांच्या अंधश्रद्धेवर बोट ठेवून शास्त्रीय दृष्टिकोनाचा आग्रह धरणाऱ्या पश्चिमात्यांनीही ख्रिस्ती कॅलेंडर गुंडाळून ठेवून शास्त्रीय आधार असलेले  भारतीय राष्ट्रीय कॅलेंडर स्वीकारावे.

मंत्रमुग्ध

सूर्यनारायण उत्तर गोलार्धात असताना म्हणजे भारताच्या राष्ट्रीय कॅलेंडरच्या सौर चैत्र ते सौर भाद्रपद या पहिल्या सहा महिन्यात या वर्षी तरी श्विनसफारीला लगाम लागला होता. मात्र उद्या सूर्य पुन्हा विषुववृत्तावर येईल तेव्हा दिवस आणि रात्र समसमान असतील. अर्थातच भारतीय राष्ट्रीय कॅलेंडरचे पहिले सहा महिने संपतील.

निदान राष्ट्रीय वर्षाच्या शेवटच्या सहा महिन्यात म्हणजे सूर्य दक्षिण गोलार्धात असताना श्विन राहिलेली कसर पूर्ण करत पुन्हा योग्य मार्गाला लागेल. त्याच तयारीसाठी आज श्विनने पुन्हा नेवाळी फाटा येथे जाण्याचे ठरवले. इतक्या दिवसात उशिरा उठण्याची सवय लागल्याने श्विनने उशिरानेच सुरुवात केली. त्यामुळे गर्दीचा मानपाडा रस्ता टाळत श्विनने लांबचा ९० फुटी मार्ग पत्करला. तेथून पत्रिपुलानजीक कल्याण शिळ रस्त्याला लागताच पत्रिपुलाच्या दिशेने अडकलेली असहाय्य आणि हतबल झालेली अश्वशक्तीधारी वाहनांची रांग दिसू लागली. त्या वेढ्यातून मार्ग काढत श्विनने कल्याण शिळ रस्ता पकडला. तेथून मात्र श्विनला चांगलीच लय सापडली. श्विनने झपाट्याने बदलापूर पाइपलाइन रस्त्यामार्गे नेवाळी फाटा गाठला.

गन्धार डोम्बिवलीकर आणि Arnav Kulkarni Marcella यांच्या साथीने नेवाळी फाटा येथील अमृताचा लाभ घेण्याची परंपरा त्यांच्या अनुपस्थितीत श्विनने आजही पाळली. गन्धार मातृभाषेतील शिक्षणाचा प्रसार करण्यासाठी भारतभ्रमण करत काश्मीरमध्ये पोचला आहे. आज स्कॉटही जोडीला नसल्याने नेवाळी येथील लघु उद्योजकांना मदत करण्याचे कार्य श्विनला एकट्यानेच पार पाडावे लागले. चहा पिणे म्हणजे तेथील चहाच्या टपरीधारकाला अर्थातच लघु उद्योजकाला मदतच नाहीका !

तेथून परतीच्या मार्गाला लागल्यावर मात्र पाइपलाइन रस्त्यावरील कोट्यवधी खड्डयांचा विचार करत तळोजा फाट्यापुढे श्विन सेवा रस्त्याला लागली. सेवा रस्त्याला लागताच श्विनचा रस्ता अडवला गेला. खरं पाहता दोन चार चाकीच काय पण बहुचाकी अश्वशक्तीधारी वाहनेही श्विनला अडवू शकत नसत. ऊन, पाऊस, वारा या कशाचीही पर्वा न करता श्विन मार्ग काढत असते. मात्र आज गोष्टच वेगळी होती. सेवा रस्त्याला लागल्यावर श्विनवर जणू गारुडच केले गेले. श्विनचे देहभान पूर्णपणे हरपले होते. मंत्रमुग्ध झालेली श्विन जागच्या जागी थांबली. थोडे भानावर येत पॅडल मारायला जावे तर पुन्हा   थांबावे लागत होते.

ती जादू होती सेवा रस्त्याच्या दुतर्फा फुललेल्या छोट्या छोट्या पण सुंदर फुलांची आणि त्याभोवती उडणाऱ्या मोहक फुलपाखरांची! तसे पाहता हि फुले सर्वसामान्यच... कुणाच्याही नजरेत न भरणारी. फुलांचा राजा गुलाब, तसेच मोगरा, कमळ ह्यांचा रुबाब काही औरच...त्यामुळे ती अनेकांना आवडतात. मात्र सेवा रस्त्यावरील हि फुले त्या 'आवडत्या' यादीत नसली तरी कुणाची 'नावडती' ही नव्हेत. मुळात एखादी गोष्ट आवडणे किंवा नावडणे हे तेव्हाच घडते जेव्हा आपण त्या गोष्टीची दखल घेतो. सेवा रस्त्यावरील ह्या फुलांची तर कोणी फारशी दखलही घेत नसावे. ह्याबद्दल ह्या फुलांची काहीच कुरकुर नसते. ती बिचारी जागा मिळेल तिथे त्या जागेचे सौंदर्य खुलवत असतात. श्विनचा रस्ता अडवला होता तो ह्याच फुलांनी,.. त्याचबरोबर ह्याच फुलांभोवती पिंगा घालणाऱ्या अनेक फ़ुलपाखरांनी. त्या फुलांचे आणि फुलपाखरांचे फोटो काढण्यात काळवेळाचे भानही हरपले होते. 'अजून एक.. अजून एक' असे लहान मुलांसारखे स्वतःला समजावत श्विनने फोटो काढण्याचा सपाटाच लावला. फुलपाखरे स्वच्छंदपणे उडत असल्याने ती श्विनच्या छायाचित्रीकरणाला जुमानत नव्हतीच, पण वाऱ्याच्या तालावर डोलणारी फुलेही काही कमी नव्हती. एखादे फुलपाखरू एका जागी बसले म्हणून त्याकडे फोटोसाठी वळावे तोच ते सेकंदाचाही विसावा न घेता उडू लागे. त्याचा नाद सोडावा तर दुसरेही फुलपाखरू तसेच खेळ खेळत असे. सभोवती उडणाऱ्या अनेकविध असंख्य फुलपाखरांपैकी एकाला तरी कॅमेरात कैद करण्याची श्विनची खटपट मात्र व्यर्थ ठरत होती. अखेरीस लांबवर बसलेल्या एका फुलपाखराला कैद करत तसेच एका लांबवर उडत असलेली दोन फुलपाखरे आणि एक पाखरू यांना कॅमेरात कैद करत श्विनने परतीचा मार्ग पकडला.

डॉक्टर श्विन

गेले कित्येक दिवस cycle2work राहो साधे सायकलिंगही करत नाहीये. रोज रेल्वेने ऑफिसला येऊन रेल्वेनेच परत घरी येतोय.

 परवा ऑफिसमध्ये बसल्या बसल्या उजवा पाय आणि उजवा खांदा अचानक दुखायला लागला. पाय तर मुरगल्यासारखा दुखू लागला. कारण कळत नव्हते त्याचा आणखी एक त्रास होत होता.

मात्र काल रेल्वेतून ऑफिसला जाताना उलगडा झाला. माझी गाडीत उभे राहायची जागा ठरलेली आहे. तिथे गर्दीच्या रेट्याने माझ्या उजव्या घोट्यावर आणि पावलावर तसेच उजव्या खांद्यावर जोर येत होता.

अचानक झालेल्या आघातामुळे काही झाले तर त्याचे कारण समजते. मात्र माझा उजवा खांदा आणि उजवा घोटा, पाऊल यांच्यावर रोजच नकळत ठराविक पद्धतीने थोडा दाब येत होता. त्याचे पर्यवसान ह्या दुखण्यात झाले होते.

पाय आणि खांदा खूप दुखू लागल्याने वैद्यकीय इलाज करावासा वाटला.

मात्र आज सकाळी उठल्याबरोबर श्विनने साद दिली. मला खर तर इथे पाऊल टेकवताना विचार करावा लागत होता....

पण मग श्विनचे म्हणणे ऐकत श्विनवर स्वार झालो. संजय दात्ये आणि प्रसाद सरवटे गणेश घोळ मंदिर येथे गेले होते. त्यांना कोकणरत्नला भेटतो असे सांगितले. अर्थातच आता पाय दुखू लागला तरी अर्ध्या वाटेतून फिरता येणार नव्हते. अर्ध्या वाटेतून परतीचे दोर कापून टाकले होते.

श्विन संथ गतीनेच जाऊ लागली. आश्चर्य म्हणजे डोंबिवली शहरातील अनेकविध खड्डे तात्पुरती मलमपट्टी करून का होऊन बुजवलेले होते.

कोकणरत्नला पोचलो, तर दात्ये आणि प्रसाद माझी वाटच पाहत होते. त्यांच्याबरोबर गप्पा मारत अमृतपान केले. कोकणरत्न येथील चहा हे माझ्यासाठी अमृतच!

श्विनला आणि प्रसादाची स्कॉट आणि दात्येंची कॅनॉनडायल भेटल्यामुळे श्विनही खुश झाली होती. चहापान होताच आम्ही परत घराकडे निघालो. मानपाडा रस्ता नेहमीप्रमाणेच गजबजलेला होता. मात्र श्विन, स्कॉट, कॅनॉनडायल ला घरी परतण्याची फारशी घाई नसल्याने तिघी रमतगमत आणि मानपाडा रस्त्यावरील अश्वशक्तीधारी दुचाकी, चारचाकींची मजा पाहत शांतपणे मार्गक्रमण करत होत्या.

वाटेत स्कॉट आणि कॅनॉनडायलला निरोप देऊन श्विन घरी परतली तोपर्यंत दुखणारा घोटा आणि पाऊल यांची चाहुलही लागत नव्हती.