आमच्या सायकलमोहिमेची पूर्वतयारी सुरू होती ती केवळ भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यापुरती मर्यादित नव्हती. आमची मोहीम होणार होती पूर्व किनारपट्टीलगत. तेथील मोर्चेबांधणी तर जास्त महत्त्वाची होती. पूर्व किनारपट्टीलगत माझ्या थेट ओळखीत चेन्नई वगळता इतरत्र कोणीच नव्हते.
माझी सायकल भ्रमंती जिच्यामुळे सुरू झाली, ती माझी मावशी डॉ निरुपमा भावे येथेही मदतीला आली. वास्तविक तिने सुद्धा ह्या मोहिमेत सहभागी व्हावे ही माझी मनापासून इच्छा होती. पुण्यामधील पुणे सायकल प्रतिष्ठान (PCP) ची ती सदस्य. तिच्यामुळेच माझी पहिली सायकलसफर इंदोर ते झाशी मी साधारण १६ वर्षांपूवी केली होती. भारताच्या मध्यभागात पहिली सायकल सफर केली तरी भारत परिक्रमा करण्यासाठी माझ्या पुढील मोहिमा मात्र मी मुख्यतः भारताच्या सीमाभागावरूनच करत होतो. कोलकाता येथे राहणारे डॉ मुकुंद केळकर ह्यांचा संपर्क मावशीने मला दिला. ते तिचे दिर! पण महत्वाचे म्हणजे ते स्वतःही सायकलपटू होते. त्यांच्याशी पहिल्यांदा संपर्क साधला तेव्हाच त्यांचा दिलखुलास स्वभाव लक्षात आला. केवळ नातेच नव्हे तर सूरही पहिल्याच संवादात जुळले होते.
मला कोलकाता येथील संपर्क मुख्यतः हवा होता ते ह्यासाठी की कोलकाता येथे पोचेपर्यंत सायकलचे काही नुकसान झाले तर तिथे आम्हाला कोणीतरी सायकल दुरुस्ती देण्यासाठी तयार असेल. केळकरांनी तर आम्हाला थेट घरी रहायलाच यायचे आग्रहाचे निमंत्रण दिले. किंबहुना आमच्या तिघांच्या सायकली देखील आधीच कुरिअरने त्यांच्याकडे पाठवण्याची सूचनाही केली. ते स्वतः सायकलिस्ट असल्याने कोलकाता येथील ड्रीम बाईक ह्या सायकल दुकानाचे मालक श्री शाह ह्यांचा संपर्क क्रमांकही दिला.
ड्रीम बाईक चे शहा हे तर आणखीच उत्साही व्यक्तिमत्व. त्यांच्याशी बोलताना असे जाणवलेच नाही की आम्ही प्रथमच एकमेकांशी बोलतोय. त्यांचे बोलणे अतिशय आश्वासक होते. विमान, रेल्वे, रस्ता कोणत्याही मार्गाने सायकल कोलकाता येथे पोहोचू देत, कोलकाता येथे जिथे सायकल प्रथम उतरेल तिथे येऊन सायकलसाठी जी काही मदत लागेल ती करण्याची त्यांनी पूर्ण ग्वाही दिली. माझी मोहीम ऐकून शहा अतिशय खुश झाले होते... त्यांना आमच्या मोहिमेविषयी वाटत असणारे कौतुक त्यांच्या शब्दाशब्दात जाणवत होते. खरतर ड्रीम बाईकचे शहाच काय डॉ केळकर ह्यांनाही मी अजून पाहिले नव्हते.
केळकरांनी राहायला यायचे आग्रहपूर्वक सांगितले होतेच. मात्र ह्याही शिवाय मी couchsurfing ह्या साइट वरून कोलकाता येथे संपर्क साधला होता तो तौपाली चक्रबोर्ती हिच्याशी. Couchsurfing ही अशी एक व्यवस्था आहे की जेथील सदस्य हे एकमेकांना प्रत्यक्ष ओळखतही नसतात. मात्र एखाद्या सदस्याला कोठे राहायची व्यवस्था हवी असेल तिथे राहणाऱ्या इतर सदस्यांकडे तो राहण्याची विनंती करू शकतो. ज्यांना विनंती केली आहे ते सदस्य त्या विनंतीला स्वीकारून राहण्याची आणि इतर जी जमेल ती व्यवस्था करून देतो. अतिथी देवो भव ही संस्कृती असलेल्या भारतात ही पद्धत सध्या अजून रुजू पाहत असली तरी पश्चिमात्य देशात ही संस्कृती उदयास आली आहे. प्रत्यक्ष ओळख नसली तरी couchsurfing मार्फत आपली राहण्याची सोय होऊ शकते. couchsurfing ही तटस्थ संस्था सदस्यांचे प्रोफाइल ऑनलाईन verify करत असते.
तौपालीला मी आमची राहण्याची सोय विचारली तेव्हा तिने लगेचच तिच्या घरी राहायला येण्याविषयी कळवले होतेच. शिवाय तिच्या घरी बंगाली खाद्यपदार्थांची मेजवानीदेखील आम्हाला ती देईल असे सांगितले होते. तिच्या घरी रहायची सोय होणार होती ह्या समाधानापेक्षा तिथे बंगाली खाद्यपदार्थांची मजा लुटता येईल ह्याचेच मला जास्त आकर्षण वाटत होते.
कोलकाता आमचे पूर्वेकडील पहिले ठिकाण असणार होते. अर्थात येथील व्यवस्था आमच्यासाठी खूप जास्त महत्वाची होती. कोलकाता येथील वास्तव्याची आणि खानपानाची व्यवस्था इतकीच मर्यादित नव्हती. कोलकाता शहरातील आणखी एक महत्वाचे केंद्र... त्यांनाही मी संपर्क साधला....























