सीमोल्लंघन

जागतिक शास्त्रीय सौर दिनविशेष- जगातील एकमेव निधर्मी कॅलेंडरनुसार दिनविशेष- भारतीय राष्ट्रीय दिनांक: १६ अश्विन (ईश मास) १९४१

हिंदू दिनविशेष (चांद्र कालगणना- तिथी): अश्विन शुक्ल १०,
(अर्थात विजयादशमी) शालिवाहन शके १९४१

विजयादशमी अर्थातच सुष्ट शक्तींचा दुष्ट शक्तींवर विजय मिळवण्याचा आज दिवस...
रामाने रावणाचा वध केल्याचा आज दिवस...
बंधनातून मुक्त होऊन पुन्हा आपली आयुधे परजण्याचा आज दिवस...

या दिवसाचे निमित्त साधून जम्मू सायकलसफरीसाठी एकत्रित सरावाची सलामी देत सीमोल्लंघन करण्याचे डोंबिवली मधील गटाने ठरवले. आत्तापर्यंत पुण्यातील गट नियमित सराव करत होताच. मात्र श्री अय्यर वगळता इतर डोंबिवलीकर सरावापासून लांबच होते. समाजमाध्यमातील गटावर चर्चा सुरु होऊन अखेर दसऱ्यानिमित्त सीमोल्लंघन करत अंबरनाथ येथील शिवमंदिर गाठायचे ठरले.

पहाटे ६ वाजता घारडा सर्कल येथे जमायचे ठरल्यामुळे अस्मादिक स्वतःबद्दल साशंकच होते. पहाटे वेळेवर जाग येईल की नाही या भीतीने रात्रभर सलग झोप लागली नाहीच. अखेरीस घड्याळबाबांनी संकेत देताच अपुरी झालेल्या झोपेवर विजय मिळवत अस्मादिक सज्ज होऊ लागले.

श्विन आणि फुजी दोघींचे वय साधारण सारखेच. श्विन ही गेली ६ - ६.५ वर्ष मला साथ करत होती, शिवाय ती MTB श्रेणीतील असल्याने अस्मादिकांची विशेष लाडकी. मात्र दुसऱ्या घरात ८ वर्ष काढून काही महिन्यांपूर्वी आमच्या घरातील सदस्य झालेली फुजी ही हायब्रीड श्रेणीतील असल्याने तिच्याबाबत मात्र अस्मादिक बेतास बात धोरण ठेवत असत. श्विन रुसली तरच फुजीला संधी मिळे.

घराबाहेर निघण्यासाठी श्विनकडे गेल्यावर श्विन अवखळपणे दौडू लागे, फुजीचे मात्र तसे नव्हते. फुजी शांत स्वभावाची आणि सरळमार्गाने जाणारी! अर्थात गेला आठवडाभर फुजी आणि अस्मादिक यांचे ऋणानुबंध चांगले जमले होते. श्विनचे रुसलेले चाक अजून दुरुस्त झाले नसल्याने आजसुद्धा फुजीला संधी मिळालेली होती.

 पहाटे दोघी शेजारी शेजारी उभ्या असताना श्विनच्या नकळत मी हळूच फुजीला बाहेर काढले. फुजी कोणताही आवाज न करता हळूच पुढे आली. फुजीच्या खांद्यावर गोप्रो ऐटीत विराजमान झाला आणि त्याच्या शेजारी विजेरीही स्थानापन्न झाली. सर्व जामानिमा झाल्यावर फुजीने कूच केले. श्री अय्यर आणि नयना आघारकर आधीच घारडा सर्कल येथे हजर झाले होते. आम्ही लगेचच आपापल्या वाहनांना टाच मारली. गोप्रोचे प्राथमिक धडे अजून गिरवत असल्याने मला त्यात फार यश येत नव्हते. त्यामुळे गोप्रोचा नाद सोडत फुजी निघाली तोपर्यंत अय्यर आणि नयना आघारकर दृष्टीपल्याड पोचले होते. फुजीने वेग वाढवत त्यांना पुन्हा नजरेच्या टप्प्यात ठेवले, तेव्हा अस्मादिकांनी पुन्हा गोप्रोची खटपट केली. गोप्रो सुरु झाला खरा पण ह्या नादात फुजी पुन्हा मागे पडली होती. काही वेळातच पुढच्या तुकडीला सामील होत फुजी दौडू लागली.

बदलापूर पाइपलाइन रस्त्याला लागल्यावर तेजोनिधीचे लोभसवाणे रूप नजरेस पडू लागले. ते रूप छायाचित्रबद्ध करून फुजीने पुन्हा लय साधली.

 मनुष्यशक्तीधारी फुजीला अश्वशक्तीधारी वाहनांची भीती नव्हती, मात्र वाटेत फिरणाऱ्या श्वानांच्या टोळक्यांची मात्र चांगलीच दहशत वाटत होती. सकाळच्या वेळी हि टोळकी सुखेनैव संचार करत होती. सुदैवाने त्यांना फुजिमध्ये स्वारस्य वाटत नव्हते. तरीही सावधगिरी म्हणून श्वानपथके दिसताच फुजी वेग मंदावत असे.

कल्याण मलंगगड रस्ता पाइपलाइन हमरस्त्याला छेदतो तो नेवाळी चौक मागे टाकताच रस्त्याच्या डावीकडे कचऱ्याचे ढीग सलगपणे पडलेले दिसत होते. तिथून पुढे जलदीने जात आम्ही वैभव हॉटेलपाशी डावे वळण घेत अंबरनाथ गाठले. कधीकाळी गावाबाहेर असलेले प्राचीन शिवमंदिर आता इतर शहरांप्रमाणेच शहरवस्तीमध्येच सामावले गेले होते. बाजूने असलेली वाडवण किंवा वालधुनी नदी अंग चोरून वाहत होती. मंदिराच्या आवारात शिरल्यावर मात्र मन प्रसन्न झाले.

हे पुरातन शिवालय शिलाहार राजा छित्तराजा याने बांधले आहे. शालिवाहन शक ९८२ अर्थात ग्रेगोरियन या युरोपियन कलनिर्णयाचा इसवीसन १०६० साली बांधलेल्या या मंदिराची बांधणी छित्तराजाचा पुत्र मुम्मूनी याने केली. हे शिवालय अम्बरेश्वर शिवमंदिर या नावानेही ओळखले जाते. या शिवमंदिराच्या गर्भगृहात जाण्यासाठी साधारण २० पायऱ्या उतरून जावे लागते. गर्भगृहाच्या मध्यभागीचे छत मात्र आच्छादित केलेले नाही. भूमीज प्रकारातील या शिवालयाचे हे अर्धवट स्थितितील काम पूर्ण केल्यास मध्य प्रदेशातील उदयपुर येथील उदयेश्वर मंदिर अथवा निलकंठेश्वर मंदिराच्या शैलीप्रमाणे तसेच सिन्नर येथील गोंडेश्वर मंदिराच्या शैलीप्रमाणे अंबरनाथच्या ह्या शिवालयाची शैली वाटू शकेल.

मंदिराशेजारील हौदातील पाणी हिरव्या रंगाचे दिसत होते. ही किमया पाण्यातील प्रदूषणाची की बाजूला असलेल्या वृक्षाच्या सावलीची हे मात्र लक्षात आले नाही. आजचा दिवस विष्णूच्या दशावतारातील आठवा अवतार असलेल्या रामाने रावणावर विजय मिळवला तो विजयादशमीचा दिवस! त्याच विजयादशमीच्या दिवशी विष्णूच्या दशावतारातील प्रथम अवतार असलेली असंख्य कूर्म अर्थात कासवे अंबरनाथच्या शिवालयाशेजारील हौदात आम्हाला दर्शन देत होती.

शिवालयाच्या प्रांगणात मन प्रसन्न झाल्यावर आम्ही परतीच्या प्रवासाला लागलो. परतताना श्री अय्यर यांनी दाखवलेला मार्ग लांबलचक चढणीचा असला तरी ती चढण फार तीव्र नव्हती. पाइपलाइन हमरस्त्याला लागल्यावर मात्र श्री अय्यर थोड्याच वेळात दृष्टीपलीकडे पोचले. नयना आघारकर आणि फुजी यांनाही लय सापडली. नेवाळी फाटा, काटई नाका, मानपाडा पार करून सुयोग हॉटेलपाशी डावे वळण घेत आम्ही पुन्हा पेंढरकर महाविद्यालय गाठले. आजची सायकलसफर पूर्ण केल्याचा आनंद साजरा करण्यासाठी अमृतपान तर आवश्यकच! महाविद्यालयासमोरच वाफाळत्या अमृताचा आनंद घेऊन आम्ही स्वगृही परतलो. घरी पोचताना strava ने अर्धशतक झाल्याचे दर्शवल्यामुळे आजचा दिवस सार्थकी लागल्याचे समाधान फुजीला वाटू लागले.