सोमवार, १० डिसेंबर, २०१८

तलासरीची मोहीम - लेख १

'काश्मीर ते कन्याकुमारी' सायकलप्रवास हे स्वप्न प्रत्येक भारतीय सायकल पटू पाहत असतात. चिंचवड येथील निसर्गमित्र यांनी स्वामी विवेकानंद यांच्या विचारांच्या प्रसारासाठी जम्मू ते कन्याकुमारी असा २८ दिवसांचा सायकलप्रवास करायचा ठरवले. त्यांच्याबरोबर श्विननेसुद्धा हा प्रवास करायचे ठरवले. मात्र काही वैयक्तिक अडचणींमुळे श्विनला हा बेत रद्द करावा लागला होता.

निसर्गमित्रसमूहाचा ९ जणांचा गट मात्र त्यांचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी जम्मूहून निघून पंजाब, राजस्थान, गुजरात मार्गे १६ व्या दिवशी तलासरी येथे पोचणार होते. त्या दिवशी आंग्ल दिनदर्शिकेतील डिसेम्बर महिन्याचा दुसरा शनिवार असल्याने ऑफिसला सुट्टी होती, तर दुसऱ्या दिवशी रविवारची सुट्टी होतीच. ह्या जोडसुट्टीचा फायदा घेत निसर्गमित्रांच्या मोहिमेतील किमान एक दिवस तरी सहभागी होण्याची संधी साधण्यासाठी त्यांना तलासरी येथे गाठण्याचे श्विनने ठरवले. शनिवारी सकाळी ७.३० ला डोंबिवली हुन सायकलिंगला सुरुवात केली तेव्हा वैशाल धरमसी साथ करायला आला होता. मात्र तो फार लांब येणार नसल्याचे त्याने आधीच स्पष्ट केले होते. त्याप्रमाणे तो कल्याणहून परत गेला.

तिथून पुढे तलासरीपर्यंत 'एकला चालो' करायचे होते. भिवंडी शहरात जाण्या ऐवजी श्विनने ठाणे नाशिक महामार्ग निवडला. ह्या महामार्गाने पूढे जाऊन भिवंडी शहर टाळण्याचाच हा प्रयत्न होता. ह्या मोकळ्या आणि प्रशस्त महामार्गावर श्विनला वेग मिळू लागला होता. अर्थातच तलासरीला जाण्यासाठी ह्या महामार्गावर फार लांब जाता येणार नव्हते. त्यापुढे मात्र गुगलनकाशाचा आधार घेत वडपे जवळ नाशिक महामार्ग सोडला. पाइपलाइन रस्ता पकडून श्विन मजेत जात होती.




खालींग आणि चावे या गावांदरम्यान दरम्यान शहरीकरणाचा मागमूस दिसत नव्हता. जेमतेम एक दोन बैलगाड्या जातील एवढ्या रुंद रस्त्यावर रहदारी मात्र अजिबात नव्हती. आजूबाजूला असलेल्या निसर्गामुळे श्विनचा उत्साह वाढत होता. लवकरच खडबडीत रस्ता सुरु झाला. MTB श्रेणीतील श्विनला मात्र त्याची फिकीर नव्हती. किंबहुना सायकल दौऱ्यावर MTB चीच निवड का करावी हे कळण्यासाठी हा आदर्श रस्ता होता. त्या रस्त्याबरोबर झटापट करत श्विनने चावे गाव पार केले आणि महापोली ह्या गावाजवळ भिवंडी वाडा रस्त्याला लागली. आणि.... भिवंडीकडे जाणाऱ्या अश्वशक्तीधारी चार,सहा आणि बहुचाकी वाहनांची लांबलचक रांग दिसू लागली. सुदैवाने श्विनला उलट दिशेने जायचे होते. मात्र काही गाड्या रस्त्याच्या विरुद्ध दिशेनेही येत होत्या. श्विनने आपली दुडकी चाल सुरूच ठेवली आणि दुगाड फाटा पार केला. एव्हाना नाश्त्याची गरज वाटू लागली होती. श्विनची नजर रस्त्याच्या डाव्या बाजूला क्षुधाशांती भवन शोधू लागली. अस्नोली गावा आधी रस्त्यापासून थोडे आवार सोडून एक उपहारगृह दिसत होते. बाहेरून पाहता येथे वडे, भजी, मिसळ किंवा तत्सम पदार्थांशिवाय काही मिळेल असे वाटत नव्हते. श्विनला बाहेर उभे करून मी आतमध्ये शिरलो तेव्हा हॉटेलचा मालक हा एकमेव माणूस उपहारगृहात बसला होता. आतमध्ये बरीच टेबल तीही मोकळ्या अंतरावर होती, मात्र ग्राहक मी एकटाच होतो. थोडासा साशंकतेनेच खायला काय मिळेल याची चौकशी केली. 'पोहे'! हे उत्तर ऐकताच आनंद गगनात मावेना. वडा भजी सारखे तेलकट पदार्थ नको असले तरी पोहे मिळतील हि आशा उपहारगृहाच्या बाह्यस्वरूपावरून वाटत नव्हती. पोहे सुद्धा भरपूर आणि चविष्ट होते. रसनेची तृप्ती झाल्यावर श्विनचे मार्गक्रमण पुन्हा सुरु झाले. कुडुस येथे पोचताच तेथे TJSB बँकच्या कुडुस शाखेजवळ श्विनने थांबा घेत छायाचित्र काढून घेतले.


कुडुस ते वाडा अंतर पार करत असताना श्विनच्या डोक्यात विचार घोळत होते ते नाक्यावरील श्रीनाथ आईस्क्रीम सेन्टरचे! त्याच आशेने श्विनने विनाथांबा वाडा गाठला. ७.३० ला डोंबिवली सोडून वाटेत नाश्त्यासाठी वेळ घालवूनही दुपारी १२ वाजता श्विनने वाडा गाठले होते. श्रीनाथ आईस्क्रीम सेन्टर मध्ये श्विनने पहिल्यांदा प्रवेश केला त्यावेळी श्विनबरोबर सायकल वर जगप्रवास करणारा जो (जोसिह स्किटस), वैशाल धरमसी, गन्धार डोंबिवलीकर आणि रोहन साखरे होते. त्यानंतर वाडा येथे सायकलने जात असताना श्विनने श्रीनाथ आईस्क्रीम येथे आपला थांबा निश्चित केला होताच. दुकानात शिरताच 'बहोत दिनोंके बाद आये' असे सूनवत मालकाने स्वागत केले. बदाम पिस्ता फालुदा खाऊन श्विन तृप्त झाल्यावर दिवसातील अवघड वेळेतील वाटचाल सुरु झाली. वाडा तेथून मनोर कडे जाणाऱ्या रस्त्यावर वर्दळ फार नव्हती. श्विनने विश्रांतीसह पहिल्या साडेचार तासात ६३ किमी अंतर कापले असले तरी अजून ७०-७५ किमी अंतर बाकी होते.

श्विनने पुढील २ तास आस्ते कदम धोरण स्वीकारायचे ठरवले. सूर्य डोक्यावर आला होताच. आजूबाजूचा निसर्ग पाहत, छायाचित्रणाची हौस भागवत श्विनची दौड सुरु होती.




 वाटेत एका ठिकाणी हातपंप दिसला. त्याबरोबर श्विनने गती रोखली आणि शांतपणे पाणी पिऊन चेहरा धुतला. त्याबरोबर श्विनला एकदम ताजेतवाने वाटू लागले. थोड्या थोड्या अंतरावर पाणी पीत तोंडावर मारत हात असताना श्विनला घटकाभर झोप घेण्याची गरज वाटू लागली. रस्त्याच्या कडेला असलेल्या झाडांच्या बुंध्यापाशी योग्य जागा शोधत श्विन पुढे जात असताना कंचाड गावाजवळ वनविभागाच्या कार्यलयासमोर एक बाक श्विनला दिसला. त्याबरोबर तो बाक जवळ करत हेल्मेट उशीसारखे डोक्याखाली घेऊन अस्मादिक त्या बाकावर आडवे झाले. भर दुपारची वेळ असली तरी रस्त्याच्या दुसऱ्या बाजूला असलेल्या घनदाट वृक्षाने छत्र धरले होते.



थोडावेळ शांत झोप काढल्यावर बाटलीतील पाण्याने श्विनने चेहरा धुतला. १० मिनिटांच्या ह्या झोपेने श्विनचा सगळं शीण निघून गेला होता. जवळील सुकमेव्यावर ताव मारून श्विन पुन्हा मार्गक्रमण करण्यास तयार झाली.

श्विनने पुन्हा एकदा वेग पकडला आणि लवकरच मनोर नाका गाठला. ठाणे- नाशिक, भिवंडी- वाडा या दोन महामार्गाना पार करून श्विनने मुंबई अहमदाबाद हा तिसरा मार्ग धरला होता. हा महामार्ग मात्र थेट तलासरीपर्यंत साथ देणार होता. एव्हाना पुन्हा एकदा क्षुधाशांती करायची गरज वाटू लागली होती. मनोरकडून उजव्या बाजूला वळण घेत अहमदाबादच्या दिशेने महामार्गाला लागल्यावर श्विनची नजर पुन्हा क्षुधाशांती भवन शोधू लागली. काही अंतरावर बाबा रामदेव नावाचे काठियावाडी होटेल दिसले. समोरच्या प्रशस्थ आणि मोकळ्या प्रांगणात श्विनला उभे करून अस्मादिक हॉटेलमध्ये शिरले. एव्हाना सुमारे २ चा सुमार झाला होता. अजून सुमारे ४५-५० किमी अंतर बाकी होते. त्यामुळे पोटभर न जेवता हलकेसे खाऊन पुढे जायचे होते. मात्र चौकशी केली असता दाक्षिणात्य पदार्थ किंवा पुरी भाजी हे काहीही उपलब्ध नसून केवळ पंजाबी भाजी आणि रोटी असेच जेवण उपलब्ध होते. त्यामुळे तिथे केवळ पेलाभर ताक घेऊन श्विनचा पुढील प्रवास सुरु झाला. मुंबई अहमदाबाद महामार्ग हा अतिशय चांगल्या स्थितीत आणि रुंद असल्याने श्विनला शांतपणे विना अडथळा जाता येत होते. कोणतेही अंतर सूर्यास्तापूर्वी पूर्ण करून सूर्यास्तापूर्वी मुक्कामाच्या ठिकाणी पोचणे हे श्विनचे ध्येय सहजसोपे वाटू लागले होते. मात्र श्विनला वेग  घेेणे आता कठीण वाटू लागले होते.
श्विनने दोन्ही टायर ट्युबमधील हवा चेक केली, दोन्ही ब्रेक चाकाला घासत नाहीयेत याची खातरजमा करून घेतली. कोणतीही तांत्रिक अडचण वाटत नव्हती. तरीही वेग का मिळत नाही याचे उत्तर सापडत  नव्हते (ते उत्तर परत येताना मात्र मिळाले). दरम्यान महामार्गातील वाहतुकीला बळी पडलेला एक साप श्विनला दिसला.


त्याला छायाचित्रबद्ध करून श्विनने तहान भागवण्यासाठी बाटली अडकवण्यासाठी असलेल्या स्टँडकडे हात नेला. मात्र तेथे बाटली नव्हती. तहान लागली असली तरी आता पाणी उपलब्ध नव्हते. पाण्याची बाटली बहुधा बाबा रामदेव या हॉटेलमध्ये विसरली असावी.

पुढील रस्त्यात जिथे मिळेल तिथे पाणी घ्यायचे ठरवून पुन्हा पेडलिंग सुरु झाले. मात्र वेग काही सापडत नव्हता. आजूबाजूला हिरवाई असली तरी एक छोटीशी टपरीही नव्हती. वेगात जात असलेली तुरळक वाहने सोडली तर अक्षरशः चिटपाखरूही नव्हते. पाणी लवकर मिळवायचे असेल तर वेग गाठणे आवश्यक होते हे स्वतःला बजावत श्विन पुढे जात होती. सुमारे तास दीड तास याच स्थितीत पेडलिंग केल्यावर रस्त्याच्या बाजूला पडलेल्या ट्रकला उचलायला आलेली एक क्रेन दिसली. श्विनने लगबगीने तिथे जाऊन पाणी मागितले. तिथे असलेल्या अधिकाऱ्याने पुढे असलेल्या त्याच्या चार चाकीतून पाणी दिल्यावर श्विनला मनोमन आनंद झाला. घसा शांत करून त्या अधिकाऱ्याचे आभार मानून श्विनने प्रवास पुन्हा सुरु केला.

अजूनही श्विनची संथ गती सुरु होती. काही वेळात श्विन एका टोल नाक्यापाशी पोचली. तिथे थोडा आराम करून श्विनने पोटभर पाणी पिऊन घेतले. अजूनही कुठे पाण्याची बाटली मिळण्यासाठी लहानसे दुकानही दिसले नव्हते. थोड्या विश्रांती नंतर श्विनने थेट चारोटी नाका गाठला. आता तलासरी टप्प्यात आले होते. श्विनला चहापानाची तल्लफ आली. चारोटी नाक्यापासून ४-५ किमी अंतरावर एक महालक्ष्मी मंदिर आहे. तिथे श्विनने दोनदा मुक्काम केला होता. पहिला मुक्काम होता तो ४ वर्षांपूर्वी..YHAI च्या गोवा कन्याकुमारी सायकलसफरीची तयारी म्हणून डोंबिवली महालक्ष्मी मंदिर सायकलसफर केली तेव्हा! त्यानंतर दोन वर्षांपूर्वी नयना आघारकर यांच्याबरोबर डोंबिवली बरोडा सायकलसफर केली तेव्हा! अर्थातच त्यामुळे चहा घेण्यासाठी महालक्ष्मी मंदिराजवळ श्विनने थांबा घेतला. तेथील हॉटेलमालकाशी श्विनची नाळ लगेच जुळली. श्विनकडे पाहून तो आपुलकीने चौकशी करत होता. साखर घातलेला चहा श्विनला आवडत नाही, मात्र त्या गप्पांमध्ये श्विनने तो साखरेचा चहा प्यायला. त्यानंतर पुढे जात असताना मात्र चहाची तल्लफ पूर्ण झाल्यासारखे वाटत नव्हते. पुढचा रस्ता पुन्हा बराचसा निर्मनुष्य होता. थोड्या वेळातच एक मोठ्ठा चेकपोस्ट लागला. मुंबईकडून अहमदाबादच्या दिशेने एकावेळी १० ट्रक आणि विरुद्ध दिशेने आणखी १० असे एकूण २० ट्रक जातील एवढा तो रुंद चेकपोस्ट होता. महाराष्ट्र राज्याचा गुजरातकडे जाणारा तो बहुधा शेवटचा चेकपोस्ट असावा.

तो रुंद चेकपोस्ट पार करून काही अंतर पार केल्यावर पुढे जात असताना रस्त्याच्या कडेला एक चहावाला दिसला. श्विनने ताबडतोब तिकडे वळली. त्या चहावाल्याचा दिवस संपला होता. भांडी धुण्याचे काम सुरु होते. मात्र श्विनने चहा विचारताच तो परत चहा करायला आनंदाने तयार झाला. ह्यापेक्षा पाहुणचार किंवा पुण्य ते काय! मात्र त्याच्याकडचे दूधही संपले होते. श्विनने बी बिना दुधाचा चहाही चालणार होता, अट एकच होती की चहामध्ये साखर नको. मग त्या शुद्ध चहामध्ये आलं टाकायची फर्माईश श्विनने केली.



 तो फक्कड चहा पिताना श्विनला लक्षात आले की भ्रमणध्वनीचा जीव जात चालला होता. मात्र आजचे गंतव्यस्थान असलेली वनवासी कल्याण आश्रमाची शाळा आता जेमतेम ५-६ किमी वरच होती. शुद्ध चहा प्राशन केल्यावर मात्र श्विनने थेट वनवासी कल्याण आश्रम शाळा गाठली. तेथील आवारात प्रवेश करत कार्यालयाची चौकशी करतानाच तेथील प्रमुख श्री वसंत भुसार सामोरे आले. एकमेकांची ओळख होत असतानाच श्विनच्या मागणीनुसार बिनासाखरेचा चहा हजर झाला. काश्मीर कन्याकुमारी मोहिमेतील स्वार मात्र अद्याप १८ किमी दूर असल्याचे समजले. दिवसभर सायकलिंग केल्यावर शरीर स्नायू सैल करणेही आवश्यक होतेच. त्यामुळे मिळालेल्या वेळेचा फायदा घेत श्विनने स्नान आणि थोडाफार व्यायाम करत स्नायू मोकळे केले. 

कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:

टिप्पणी पोस्ट करा

भेट आसामच्या शिवाजीशी: कोलकाता गुवाहाटी सायकलसफर भाग ३३

आमची गुवाहाटी येथील व्यवस्था रवींद्र हणमत्तेकर करणार होते. आम्ही पुढे एक चौकात जाऊन त्यांना संपर्क करण्याच्या निमित्ताने चहा पिण्यासाठी थांब...