वेलकम टू गोवा...श्विन -डोंबिवली पणजी सायकलसफर लेख १३

वेगवेगळ्या प्रदेशातील प्रवास हा आपल्याला नेहमी नाविन्याचा आनंद देत असतो. ह्या प्रवासादरम्यान दिसणारा परिसर, माणसे, समाज, तेथील प्राणी, पक्षी, खाणे आणि अगदी मातीचे  निरीक्षणही आपल्याला समृद्ध करत असते. त्यात दक्षिण कोकणातील निसर्ग असेल तर त्यातील काय आणि किती टिपून घ्यावे ह्याला मर्यादाच नाही. 

आज पहाटे आंबोलीहुन निघून सावंतवाडीकडे येताना तो निसर्ग भरभरुन दान देत होता. डॉ सुबोधन कशाळीकर आणि कुटुंबियांचा निरोप घेत स्कॉट आणि श्विन आपल्या पुढील प्रवासासाठी निघाले. सावंतवाडीहून पुढे पणजीकडे जाताना दोन मार्ग असल्याचे कशाळीकरांनी सांगितले होते. त्यातील एक मार्ग सरळ जाऊन बऱ्याच वेळाने महामार्गाला लागणार होता. तर दोन तळ्यांनंतर उजवीकडे जाणारा मार्ग बराच आधी महामार्गाला लागणार होता. कशाळीकरांनी उजवा मार्ग धरायला सांगितला होता. 

विस्तीर्ण आकाराची ती दोन तळी श्विनला मोहात पाडत होती. सयामी जुळ्यांप्रमाणे ती दोन तळी एकमेकांना बिलगलेली होती. एका बाजूला उभे राहिले तर दुसऱ्या तळ्याच्या पलीकडले दृश्य दिसणार नाही अश्या विशाल सयामी तळ्याच्या बाजूने जात श्विन स्कॉटने उजवीकडे वळण घेतले. त्यानंतरही बराचसा रस्ता अरुंद, गावातील असला तरी खड्डेविरहित आणि कमी रहदारीचा होता. कोकणातील नैसर्गिक ठेवा लुटत श्विन आणि स्कॉट झपाट्याने महामार्गाच्या दिशेने जात होते. महामार्ग यायच्या थोड्या आधी दिशा दाखवणारा फलक होता, मात्र तेथून महामार्ग दिसत नव्हता. त्यामुळे पुढे आणखी एखादा फलक असेल असे समजून श्विन स्कॉटने त्याकडे दुर्लक्ष करत वेग कायम राखला. मात्र अनपेक्षितपणे महामार्ग सामोरा आला. हा मार्ग प्रशस्त, खड्डेविरहित तर होताच पण रहदारी अजिबातच नव्हती. मुंबई आणि पणजी कोणत्या दिशेला आहेत ह्याचे कोणतेही फलक तिथे नव्हते. मात्र पूर्वी केलेल्या सायकल प्रवासात मिळालेले दिशाज्ञान इथे उपयोगी पडत होते. स्वयंप्रेरणेने श्विनने डावीकडे वळायचा निर्णय घेतला. तवंडी घाट संपल्यानंतर प्रथमच इतका रुंद महामार्ग सापडल्यामुळे श्विन स्कॉटला बऱ्याच काळाने वेग मिळणार होता. एव्हाना सूर्य पूर्ण तेजाने तळपू लागला होता. ह्या महामार्गाच्या आजूबाजूला वृक्षराजी असली तरी ती महामार्गाला लागून नव्हती, थोडी दूरवर होती. महामार्गामुळे गती मिळाली तरी तळपत्या उन्हात सावली मिळत नव्हती. कोणती वस्ती तर राहोच, जवळपास छोटी टपरीही नव्हती. त्यामुळे स्कॉटला लवकरच उन्हाचा त्रास होऊ लागला. मात्र उन्हात थांबण्यापेक्षा थोडं जलदीने जात जिथे सावली मिळेल तिथे थांबण्यावर श्विनचा कटाक्ष होता. अगदी पाणी पिण्याच्या निमित्ताने क्षणभर थांबायचे असेल तरी एखाद्या वृक्षाची सावली असेल तिथे श्विन थांबत असे. ह्या महामार्गावर मात्र दूरवर काहीही दिसत नव्हते. अखेरीस उन्हातच थांबून तहान भागवली तरी पुढे स्कॉटचा वेग पुन्हा मंदावू लागला होता. 

मात्र गोवा राज्य जवळ येत असल्याचे भान असल्याने श्विन स्कॉट शक्यतो न थांबता पूढे जात होते. मध्यानाची वेळ झाली असली तरी प्रशस्त महामार्ग आणि गोव्याची चाहूल यामुळे पुढील उदरभरण गोव्यात जाऊनच करायचे असे श्विन स्कॉटने ठरवले. काही वेळात सावंतवाडीहून येणारा दुसरा रस्ता आमच्या महामार्गाला येऊन मिळाला. भुकेची जाणीव होत होतीच त्यामुळे तिथे एकेक सफरचंदाची आहुती जठराग्नीला देऊन त्याला थोडे शांत केले. बांदा गाव जवळच असल्याचे फलक दिसत होते. तिथून गोवा राज्याची सीमाही जवळच होती. त्यामुळे बांदा येथे न थांबता श्विन स्कॉटने प्रवास सुरूच ठेवला. TJSB बँकेतील म्हापसा येथील सहकारी श्विन स्कॉटची उत्सुकतेने वाट पाहत होते. त्यामुळे पुढील प्रवास लवकर पूर्ण करत म्हापसा येथे पोचण्यासाठी श्विन स्कॉट सुद्धा उत्सुक होतेच. 

थोड्याच वेळात ज्या फलकही श्विन स्कॉट आतुरतेने वाट पाहत होते तो गोवा राज्याचा फलक दिसला. 

'Welcome to Goa' हा फलक पाहताच पुढे फक्त 'सिंघम' हा शब्द आठवत होता. असो, हा फलक पाहताच श्विनला २८ वर्षांपूर्वी श्विनचा मित्र अविनाश ने पाहिलेले स्वप्न सत्यात उतरावल्याचे समाधान होते.  त्याच समाधानात, आनंदात श्विन आणि स्कॉट तेथेच खिळून गेले होते. गोवा राज्याची सीमा ओलांडत असताना तो क्षण क्षणभरात संपावा असे वाटत नव्हते. ४ वर्षांपूर्वी गोवा ते कन्याकुमारी सायकलसफर करताना २०-२५ जणांच्या बरोबर कन्याकुमारी शहरात शिरताना हीच स्थिती श्विनने अनुभवली होती. ज्या क्षणाची इतकी वर्ष वाट पाहिली तो समोर येताच लगेच निसटून द्यायचा ? छे, भलतंच! श्विन स्कॉटने तो क्षण लांबवला. तो क्षण जगण्यासाठी केलेले श्रम घटकेत विसरले होते. तो कायमचा लक्षात राहण्यासाठी त्या क्षणाला छायाचित्रबद्ध करून श्विन स्कॉटने समाधानाने गोवा राज्यात प्रवेश केला.

गोवा राज्यात प्रवेश केल्याचा आनंद मात्र फार काळ टिकू शकला नाही. थोड्या वेळातच तीव्र चढ उतार सुरु झाले. दुपारची वेळ आणि लागलेली भूक यामुळे ते चढ थोडे त्रासदायक वाटत होते. म्हापसा जवळ असल्याने वाटेत न थांबता उदरभरण करायला थेट म्हापसा गाठायचे ठरवले होते, मात्र तहान तर भागवावी लागणार होतीच. रस्त्याच्या कडेला एका मिठाईच्या दुकानात लिम्बु सरबत दिसताच श्विन स्कॉट लगेचच तिथे गेले. त्या दुकानात शालेय वयातील बहीण भाऊच होते. त्या मुलाने बनवलेले सरबत मात्र अप्रतिम होते. त्या सरबताने दिलेल्या उर्जेमुळे श्विन स्कॉट पुन्हा पुढे निघाले. गोवा राज्य सुरु झाल्यानंतर रस्ता थोडा अरुंद झाला असला तरी फारशी वाहतुक नसल्यामुळे श्विन स्कॉट आरामात जात होते. जठराग्नी शांत असला तरी सूर्यनारायणाच्या कृपेने घशाला मात्र वारंवार शोष पडत होता. श्विन स्कॉटकडील पाणी पूर्ण संपले होते. मापुसा अजून दृष्टिक्षेपात नव्हते. त्यामुळे वाटेत एका घरामध्ये श्विन स्कॉटने पाणी मागितले. त्या घरातील बाईने पाणी दिले खरे पण तिच्या बोलण्यावरून गावामध्ये पाण्याचे दुर्भिक्ष्य असल्याचे जाणवत होते. त्या बाईला धन्यवाद देऊन श्विन स्कॉट पुढे निघाले. आता रस्ता पुन्हा एकाकी होता. श्विन स्कॉट मापुसाच्या ओढीने पुढे पुढे जात होते. महाराष्ट्र सोडला असला तरी गोवा राज्यातील सुरुवातीचा रस्ता महाराष्ट्राच्या सीमेजवळूनच जात होता. समुद्राचे वारे महाराष्ट्राच्या भूमीतून श्विन स्कॉट जात असलेल्या रस्त्यावर येत होते. महाराष्ट्र आणि श्विन स्कॉट जात असलेल्या महामार्गादरम्यान तेरेखोल नदी होती

सतीयादेवी मंदिरापाशी मात्र त्या महामार्गाला महाराष्ट्राच्या सीमेपासून घेऊन जाणारे एक वळण आले. त्या वळणावरून पुढे जाताच एक लांबलचक चढ दिसू लागला. एव्हाना भूकही चांगलीच लागली होती. त्या चढाकडे पाहताच स्कॉट तो चढ चढू शकणार नाही असे श्विनला वाटू लागले. स्कॉटने त्या चढाकडे पाहताच श्विनच्या अपेक्षेप्रमाणेच अभिप्राय दिला. श्विनने मात्र तो चढ पार करून विश्रांती घ्यायचे ठरवले. तीव्र आणि लांब चढ असेल तर गियर कमी करायचे आणि दूरवर न पाहता जेमतेम ५ फुटापर्यंतच नजर ठेवत पेडल मारत राहायचे ही क्लुप्ती श्विन वापरत असे. त्याच युक्तीच्या आधारे तो चढ पार करत असताना श्विनला पुढे एक डावीकडे जाणारे वळण दिसले. मात्र त्या वळणाआधीच रस्त्याच्या बाजूला एक पंजाबी ढाबा दिसला. श्विनचीही दमछाक झाली होतीच. त्यामुळे श्विनने लगेचच त्या धाब्याच्या प्रांगणात प्रवेश केला. स्कॉट पेडल न मारता चालतच हा चढ चढेल त्यामुळे स्कॉटला तिथे येईपर्यंत वेळ लागेल असा श्विनचा अंदाज होता. स्कॉटने तसे बोलूनही दाखवले होते. मात्र पुन्हा एकदा तवंडी घाटाप्रमाणेच स्कॉटने इच्छाशक्तीच्या जोरावर हा चढ श्विनपाठोपाठ लगेचच पार केला. गोवा राज्यात दोन महाराष्ट्रीयन सायकलीस्टचे 'हैप्पी दा पंजाबी ढाबा' स्वागत करत होता. एव्हाना दुपारचे दीड वाजले होते. त्यामुळे येथेच यज्ञकर्म करायचे श्विनस्कॉटने ठरवले. धाब्यामध्ये टेबल पकडल्यावर श्विन स्कॉटने पहिल्यांदा चेहऱ्यावर भरपूर पाणी मारून उन्हाचा तडाखा कमी केला. त्यानंतरच खाद्यपदार्थांकडे पाहिले. पंजाबी धाब्याशिवाय आजूबाजूला काहीही नव्हते. तरी पंजाबी भाजी खाण्याची श्विनस्कॉटची इच्छा नव्हती. त्यामुळे पराठा आणि दही असा फक्कड मेनू स्कॉट श्विनने मागवला.

TJSB बँकेच्या मापुसा शाखेतील शाखा प्रबंधक आणि कर्मचारी श्विन स्कॉटची वाट पाहत होते याची जाणीव श्विन स्कॉटला होती. त्यामुळे धाब्यावर थांबताच मापुसा शाखेची व्यवस्थापक नेहा नागवेकर हिला श्विनने परिस्थितीचा अंदाज दिला. गोवा राज्य सुरु झाल्यावर अपेक्षेपेक्षा अधिक तीव्र चढ उतार पार करावे लागत होते आणि त्याचवेळी सूर्यदेव पूर्ण शक्तीनिशी तळपत होता. परिणामी श्विन स्कॉटने नाष्टयाबरोबर थोडावेळ विश्रांतीही येथे घेतली. ताजेतवाने झाल्यावर श्विनस्कॉटने पुन्हा संथगतीने सुरुवात केली. आता पाण्याची बेगमी झाली होती आणि जठराग्निही तृप्त झाला होता. त्यामुळे थेट TJSB ची मापुसा शाखा गाठायचे श्विन स्कॉटने ठरवले. थोड्याच वेळात मापुसा शहरात जाणाऱ्या रस्त्याला श्विन स्कॉटने वळण घेतले. आता मापुसा शाखेत आपण सहजच जाऊ असा विचार श्विनच्या मनात आला. मात्र मापुसा शहारानेही श्विनस्कॉटची सहनशीलता जोखण्याचे ठरवले होते. ह्या शहरातही तीव्र चढ उताराच्या मालिकेने श्विन स्कॉटला भंडावून सोडले. जसजशी शाखा जवळ येत होती तसतशी श्विनस्कॉटची चाल मंदावू लागली होती.... सर्व चढ उतार पार करून श्विनस्कॉट मापुसा शाखेत पोचले.

मापुसा शाखेची व्यवस्थापक नेहा नागवेकर, गोवा रिजन कार्यालयातील फिरोझा आणि मापुसा शाखेतील सर्व कर्मचाऱ्यांनी श्विन स्कॉटचें जे स्वागत केले ते पाहून श्विन स्कॉटचा थकवा पार नाहीसा झाला.

मापुसा शाखेत सर्व कर्मचाऱ्यांशी ओळख करून घेत असताना सगळेजण श्विनस्कॉटचे कौतुक करत होते. शाखेतील सुरक्षा रक्षक, सफाई कर्मचाऱ्यासह सगळेजण श्विनस्कॉटची विचारपूस करत होते. आपला दूरवर राहणारा नातेवाईक बऱ्याच दिवसांनी भेटल्यावर होणारा आनंद नेहासह सर्व कर्मचाऱ्यांच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होता. त्या वातावरणात श्विन स्कॉटही भारावून गेले होते. श्विनस्कॉटची मोहीम यशस्वी झाल्याचा आनंद साजरा करण्यासाठी मापुसा शाखेत मिठाई वाटली गेली. सगळ्यांबरोबर गप्पा मारायला आनंद साजरा करायला दिवसही अपुरा पडला असता मात्र अजून पणजी शहर दूर होते. मापुसा शाखेहुन पुढे पणजीकडे निघताना शाखेतील व्यवस्थापक आणि कर्मचारी यांना ज्या प्रमाणे श्विन स्कॉटबरोबर बोलायला कमी वेळ मिळाल्याची खंत होती तशीच खंत श्विन स्कॉटलाही पणजीकडे कूच करताना वाटत होती