विघ्नहर्ता- अष्टविनायक सायकल यात्रा लेख ६

'इंद्रप्रस्थ'च्या पहिल्या मजल्यावर आम्हाला वास्तव्य करायला मिळाले होते. व्यवस्थापनाने त्याच मजल्यावरील सज्जा मध्ये श्विन आणि स्कॉट यांचीही व्यवस्था केली होती. त्या सज्जासमोर मोकळी जागा होती तेथे इंद्रप्रस्थमधील कर्मचारीवर्ग निद्रिस्त झाला होता. पहाटे श्विन स्कॉट यांना दावणीतून सोडवून त्या कर्मचारीवर्गामधूनच आणावे लागले.

श्विन स्कॉट सज्ज झाले तेव्हा भास्कराचार्य डोळे किलकिले करू पाहत होते. मात्र अद्याप त्यांनी पूर्णपणे डोळे उघडले नव्हते. त्यामुळे पुरेसा प्रकाश नव्हता. रस्ता अरुंद असला तरी व्यवस्थित डांबरीकरण झालेला होता. त्यामुळे श्विन स्कॉटने संथ गतीने दौड सुरू केली. केडगावजवळील रुळांवरील उड्डाणपूल ओलांडून पूढे जात असताना थोडेफार धुके असले तरी पुढे मात्र पुरेसा प्रकाश होता. श्विन आणि स्कॉट पहाटेच्या वेळेचा फायदा घेत १५-२० किमी अंतर पार करून चहा घेण्याच्या विचारात होते. मात्र साधारण १० किमी अंतरावर असताना श्विनला चहाचे फक्कड ठिकाण दिसले. श्विनने मागून येणाऱ्या स्कॉटला तेथे थांबण्याची खुण केली. मात्र इतक्यात एक प्रशिक्षित श्वान स्कॉटच्या दिशेने धावत ओरडू लागला. स्कॉट थांबली तरी त्या श्वानाने त्याचे ओरडणे सुरूच ठेवले. अखेरीस श्विन ने मागे येऊन स्कॉटला पुढे जायला सांगितले. दोघेही पुढे गेल्यावरही तो श्वान मात्र ओरडायचे थांबत नव्हता.

श्विन आणि स्कॉटने चहाची फर्माईश केली. चहाचे ते स्थानक अतिशय स्वच्छ होते. चहा आल्याबरोबर त्याची चव श्विनला तृप्त करून गेली. ती चव नेहमीसारखी नव्हती. तो गुळाचा चहा होता. श्विनला ती चव इतकी आवडली की यापुढे मिळेल तेव्हा गुळाचाच चहा प्यायचे श्विनने मनाशी नक्की केले. इतका झकास चहा मिळाल्यावर दोघेही ताज्या दमाने पुढे मार्गक्रमण करू लागले. रस्ता अरुंद असला तरी फारशी वर्दळ नव्हती, त्यामुळे स्वतःचेच राज्य असल्याप्रमाणे दोघेही निवांतपणे जात होते.

थोड्या वेळातच आंधळगावजवळ रस्त्याच्या उजव्या बाजूला 'माय ऊर्जा' चे केंद्र दिसले. साधारण तीन वर्षांपूर्वी श्विनने डोंबिवली सायकल क्लबचे सदस्य श्री अय्यर यांच्याबरोबर अष्टविनायक सायकल यात्रा केली होती. त्यावेळी दौंडहून सकाळी सुरुवात करून मध्यान्हीच्या वेळी याच 'माय ऊर्जा' केंद्रातील अप्रतिम लस्सी पिऊन श्विनने उदरभरण केले होते. ती लस्सी आवडल्यामूळे त्यावेळी आणखी एक लस्सीचे पाकीट श्विनने आपल्याबरोबर घेऊन ठेवले होते. पुणे येथील कुतवळ फूड्स प्रा लि या कंपनीने 'ऊर्जा' या व्यापारी चिन्हासह दूध आणि दुग्धोत्पान्न पदार्थ उपलब्ध करून दिले आहेत. मध्यान्हीच्या वेळेस त्या दिवशी त्या लस्सीने श्विनला खरोखरच चांगली ऊर्जा मिळवून दिली होती.

श्विन त्या आठवणीनी सुखावून गेली. 'माय ऊर्जा' च्या केंद्रातून पुन्हा एकदा लस्सी घेण्याची श्विनला इच्छा होती. खरतर या वेळी श्विन स्कॉट सकाळच्या वेळेस तेथून जात होते. तसेच नुकताच चहा झाला होता आणि आता लस्सीपेक्षा नाश्त्याची गरज होती. श्विनचा हा प्रश्न 'माय ऊर्जा' केंद्राने परस्परच सोडवून टाकला, कारण ते केंद्र बंदच होते. श्विन आणि स्कॉट येथून अर्थातच पुढे निघाले.

दोघेही क्षुधाशांती गृह शोधत असतानाच अंबले गावाजवळ रस्त्याच्या उजव्या बाजूसच एक छोटेसे खोपट दिसले. यापुढेही फार काही पर्याय मिळतील असे श्विनला वाटत नव्हते. त्यामुळे श्विन स्कॉट तेथे शिरले. ते खाद्य केंद्र बहुधा एक कुटुंबच चालवत होते. नाश्त्यासाठी पोहे मिळतील हे कळल्यावर दोघांनाही समाधान वाटले. पोहे तयार आहेत असे सांगूनही पोहे मेजापर्यंत येत नव्हते. 'तयार आहे' असे सांगितलेले पोहे अजून फोडणीला टाकायचे होते. पोहे बऱ्याच वेळाने आले तोपर्यंत श्विन आणि स्कॉटची पुरेशी विश्रांती झाली होती. समोर आलेल्या पोह्यांची चव घेताच या केंद्रात थांबल्याचा आनंद श्विन स्कॉटला झाला. पोहे उत्कृष्ट होतेच शिवाय त्याचे प्रमाणही पुरेसे होते. पोहे खाऊन श्विन आणि स्कॉट तृप्त मनाने बाहेर पडले.
कर्डे गावामध्ये शिरेपर्यंत स्कॉट थोडी मागे राहिली होती. त्यामुळे श्विनने स्कॉटची वाट पाहण्यासाठी एक थांबा घेतला. इतक्यात उल्हासनगरची जोडगोळी श्री उपेंद्र परब आणि हितेश कापडोस्कर यांची पुन्हा गाठ पडली. श्विन स्कॉटच्या जोडीला आता उपेंद्रची अटलास आणि हितेशची हिरो हॉक कायम राहणार होते. आता चौघेही एकामागोमाग जाऊ लागले. पुढे गेल्यावर एक डावे वळण घेत पाइपलाइनच्या बाजुने रांजणगाव येथे जाण्यासाठी एक जवळचा रस्ता असल्याचे श्विनला मागील अनुभवामुळे माहीत होते.
कर्डे गावाजवळ ते डावे वळण घेत श्विन, स्कॉट, अटलास आणि हिरो हॉक पाइपलाइन रस्त्याला लागले. तो रस्ता फारच अरुंद होता. तेथून वर्दळ कमी असली तरी एखादे मोठे वाहन आले तरी रस्ताची रुंदी कमी पडत होती. अटलास आणि हिरो हॉक थोड्याच वेळात पुढे निघून गेले. श्विन स्कॉट काही अंतर मागे राहिले होते खरे, पण काही वेळातच अटलास आणि हिरो हॉक उदरभरण करण्यास थांबले. पोहे खाल्यामुळे श्विन आणि स्कॉट अगोदरच तृप्त झाले होते. त्यामुळे त्या दोघांनी आता आघाडी घेतली. कारेगाव येथे पोचताच पुणे नगर हमरस्ता लागला. या गुळगुळीत आणि प्रशस्त रस्त्यावर श्विनने चांगलाच वेग घेतला. मात्र रस्ता चढ उताराचा होता. मात्र रांजणगाव फार लांब नव्हते. थोड्याच वेळात श्विन स्कॉट महागणपतीच्या प्रवेशद्वाराशी पोचले.

श्रीमहागणपतीचे दर्शन अतिशय सुखद होते. तेथील आवारात श्विन आणि स्कॉट पुन्हा एकदा ताजेतवाने झाले.

दर्शनानंतर दोघेही पुढील प्रवासासाठी तयार होणार इतक्यात अटलास आणि हिरो हॉक तेथे आले. त्यांना सांगून श्विन आणि स्कॉट मलठण मार्गे ओझर, लेण्याद्रीच्या दिशेने निघाले. एव्हाना मध्यान्ह उलटून गेली होती आणि ओझरपर्यंत जवळपास ७० किमी तर ओझर मार्गे लेण्याद्री पर्यंतचे जवळपास ८२ किमी अंतर बाकी होते. काम, काळ, वेग या अंकगणिताचा विचार करता आता वाटेत थांबण्यासाठी अतिरिक्त वेळ हाताशी नव्हता.
श्विन स्कॉटने सुरुवात करताच एक उंच चढाव सामोरा आला. तो शांतपणे सर करून दोघेही पुढे निघाले. मलठण येत असताना श्विन स्कॉटला उदरभरण करण्याची आठवण झाली. इतक्यात अटलास आणि हिरो हॉकही तेथे पोचले. श्विन आणि स्कॉटच्या अष्टविनायक सायकल यात्रेची बातमी पुढारी वर्तमानपत्रात छापून आली होती. ती मलठण येथे वाचावयास मिळाली.

श्विन स्कॉट यांनी अटलास आणि हिरो हॉक यांना नाश्त्याचे निमंत्रण दिले. मात्र त्या दोघांचे रांजणगाव येथे उदरभरण झाले होते, त्यामुळे त्यांनी पुढे जायचे ठरवले. तेथील हॉटेल द्वारकाच्या व्यवस्थापकाने श्विन स्कॉटचे यथोचित आदरातिथ्य केले. जणू काही त्यांच्या घरी गेलेलो आम्ही त्यांचे आप्तच होतो. इतकेच नव्हे तर शेजारील मेजावर बसलेल्या दोघा ग्राहकांनीही श्विन स्कॉटची आपुलकीने चौकशी केली आणि मार्गदर्शनही केले. अश्या तऱ्हेने मिळालेल्या ह्या वागणुकीने श्विन स्कॉट भारावून गेले.

तेथून पुन्हा कूच करताना दोघेही अतिशय समाधानी होते. मलठण कवठे रांजनी हा मार्ग तसा कंटाळवाणाच! रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला मोकळे रान, मनुष्यवस्ती विरळीच. मात्र ह्याच रस्त्याला श्विनला एक उमद्या मनाचा माणूस भेटला. त्याचे नाव शिवाजीराव थोरात! पांढराशुभ्र सदरा, पांढरी पडत असलेली खुरटी दाढी, डोक्यावर पांढरी टोपी, कपाळाला टिळा आणि डोळ्यावर गॉगल.. अश्या पेहरावात गडी दुचाकी चालवत होता. अटलास आणि हिरो हॉक बरेच पुढे गेले होते, तर स्कॉट मागे राहिली होती. शिवाजीराव श्विनला समांतर गाडी चालवू लागले. 'तुम्ही मगाशी रांजणगावला होतात ना. मी तुम्हाला तिथे पाहिले', शिवाजीराव श्विनला म्हणाले. तोच धागा पकडून दोघेही एकमेकांना समांतर राहत गप्पा मारू लागले. स्कॉट मागे राहिली असली तरी, शिवाजीरावांना आपल्यासाठी वेग कमी करायला लागत आहे हे पाहून श्विनने त्यांच्यासाठी वेग वाढवला. गप्पा रंगत होत्या, त्याबरोबर दोघांचा वेगही वाढत होता. मात्र त्यामुळे मागे राहिलेल्या स्कॉटमधील अंतर आणखी वाढेल हे लक्षात घेत श्विनने त्यांना तसे सांगितले. 'तुम्हाला चहा पाजायचा आहे, मी पुढे थांबतो. तुम्ही या, असे सांगून शिवाजीराव पुढे गेले. स्कॉट येईपर्यंत श्विनने वेग कमी केला. त्यानंतर दोघेही पुढे निघाले. थोड्याच वेळात शिवाजीराव, अटलास आणि हिरो हॉक एका चहाकेंद्रावर बसले दिसले. श्विनला त्यांनी हाक मारली. शिवाजीरावांनी चौघांनाही चहा पाजला.

शिवाजीराव हे शाळेत असताना त्यांच्या भागातील नेत्याच्या बरोबर एकाच बाकावरील सहाध्यायी होते. विशेष म्हणजे त्या लोकनेत्याचेही नाव शिवाजीरावच. थोडक्यात शाळेत असताना एकाच बाकावर दोन शिवाजी बसत होते.

चहापान झाल्यावर पुढील दौड पुन्हा सुरू झाली. श्विन स्कॉट सातत्याने जात असताना अटलास आणि हिरो हॉक यांनी पुन्हा एकदा उदरभरण करण्यासाठी थांबा घेतला. रांजनी गाव जवळ आल्यावर श्विन स्कॉट पुन्हा एकदा मार्गाची चौकशी करत असताना मागाहून आवाज आला,' बरोबर आहे, तिथेच वळा,' शिवाजीराव पुन्हा मागाहून दुचाकीवरून येत सांगत होते.

श्विन स्कॉट त्याप्रमाणे पुढे निघाले. नारायणगाव येताच पुन्हा एकदा बऱ्यापैकी रुंद रस्ता लागला. तेथून चौकशी करत करत श्विन स्कॉट ओझर कडे जाणाऱ्या रस्त्याला लागले तोपर्यंत अदित्यनारायण पश्चिमेकडे झुकू लागला होता. श्विन स्कॉट च्या उजव्या बाजूला लांबवर सावल्या पडू लागल्या होत्या.

रस्ता तर अतिशय सुरेख होता. दोघांचाही वेग वाढला. ओझर जवळ येत असल्याचे समजल्यानेही दोघेही निर्धास्त झाले होते. समोरच्या क्षितिजावर मनोहारी दृश्य दोघांचे मन रिझवत होते.

थोड्या वेळातच दोघेही एका फाट्यावर पोचले तेथून डावीकडे लेण्याद्री तर उजवीकडे ओझर वसलेले होते.

दोघांनी उजवीकडे वळण घेतले. मात्र आता खडबडीत रस्ता सुरू झाला होता. मात्र ओझरला पोचल्याचा आनंद त्या खडबडीत रस्त्यालाही हिरावून घेता येत नव्हता.
ओझर येथे एक भव्य कमानीने श्विन स्कॉटचे स्वागत केले.

ओझर येथे मंदिराच्या डाव्या बाजूच्या रस्त्याने जात श्विन स्कॉट मंदिराच्या प्रवेशद्वारापाशी पोचले. तेथील फुलविक्रेत्याला सांगून श्विन स्कॉट यांना दावणीला बांधून आम्ही विघ्नेश्वराचे दर्शन घेतले. विघ्नेश्वराचे दर्शन नेहमीच मन प्रसन्न करते. पूर्वाभिमुख असलेल्या या मंदिराला प्रशस्त ओवरी असून भक्कम तटबंदीही आहे. गणेशाची मूर्तीही पूर्वाभिमुख असून त्याच्या बरोबर रिद्धी आणि सिद्धीही आहेत.
पोर्तुगीजांवर विजय मिळवत वसईचा किल्ला जिंकल्यावर चिमाजी आप्पा यांनी ओझर गणपतीच्या मंदिराचे नूतनीकरण करून मंदिराला सोन्याचा कळस चढवला.

श्विन स्कॉट विघ्नेश्वराचे दर्शन घेऊन समोरील मोकळ्या जागेत येताच इतर भक्त त्यांची चौकशी करू लागले.

एव्हाना अंधार पडू लागला होता. ओझर येथे पोचताना वाटेत चौकशी केली असता ओझरपासून लेण्याद्री पर्यंतचा रस्ता चांगला असून पथदिवेही आहेत असे समजले होते. अंधार पडू लागला तरी संध्याकाळचे जेमतेम ६ वाजत असल्याने पुढे लेण्याद्री पर्यंत जायचा दोघांचा निर्धार होता.

मात्र दुपारी मलठण येथे इडली सांभार चा समाचार घेतल्यावर ओझरपर्यंतचे ५५ किमी अंतर पार करताना चहा घेतला असला तरी खाणे झाले नव्हते. त्यामुळे ओझर येथे नाष्टा करून मगच लेण्याद्रीला जायचे दोघांनी ठरवले. क्षुधाशांती करून तेथील कर्मचाऱ्याला लेण्याद्रीचा रस्ता विचारताच 'अंधारात त्या रस्त्याने जाऊ नका, वाटेत वाघ आहेत', असे त्याने सांगितले. ते ऐकल्यावर ओझर मंदिराच्या प्रसादाचे कार्यालय तसेच रस्त्यावरील विक्रेती बाई यांनाही विचारून पाहिले. मात्र सगळ्यांनीच श्विन स्कॉटला वाटेत वाघ असल्यामुळे अंधारात त्या रस्त्याने जाऊ नका असेच सांगितले. तिथे मिळालेल्या सल्ल्यानुसार दोघांनी भक्तनिवास ४ येथे खोली घेतली. भक्तनिवास तर उत्तम होतेच शिवाय तेथील कर्मचारीही मदतीसाठी तत्पर होते. स्कॉट आराम करत असताना श्विन चहासाठी बाहेर पडला. मंदिरासमोरील चहाकेंद्रातही गुळाचा चहा मिळाल्याने श्विनची स्वारी खुश झाली. तेथूनच श्विनने अटलास आणि हिरो हॉक यांची भ्रमणध्वनीद्वारे चौकशी केली. ते दोघेही ओझर येथे पोचल्याचे त्यांनी कळवताच श्विनने त्यांना मंदिराशीच यायला सांगून त्यांची व्यवस्था भक्तनिवास ४ मध्येच करायला स्कॉटला सांगितले.
अटलास आणि हिरो हॉक यांनी विघ्नेश्वराचे दर्शन घेतल्यावर श्विन त्यांना भक्तनिवास ४ येथे घेऊन गेला. चौघांचीही थोडी विश्रांती झाल्यावर मग प्रसादाचे जेवण घेण्यासाठी सगळेजण निघाले. तेथील शिस्त, स्वच्छता वाखाणण्यासारखी होती.
ओझर येथील वातावरणात चौघेही ताजेतवाने झाले होते. मात्र दिवसभराच्या प्रवासामुळे चौघांवरही निद्रादेवी लगेचच प्रसन्न झाली.