'तो माझा सांगाती' अष्टविनायक सायकल यात्रा लेख ४

पुणे जिल्ह्यातील मावळ तालुक्यात वसलेले तळेगाव एक शांत व सुंदर शहर. येथील प्रसन्न हवा आपल्याला नेहमीच ताजेतवाने करते. येथे रात्री घेतलेल्या विश्रांतीनंतर श्विन आणि स्कॉट पुन्हा सज्ज झाले होते.

पिंपरी चिंचवड येथील मित्रपरिवार आज वाटेत भेटणार होता. श्विन आणि स्कॉटने तळेगाव येथून सुरुवात करत असतानाच श्री सुनील ननावरे यांचा फोन आला. श्विन, सुनील ननावरे, सुनील पाटील यांची SOS (Saveoursahyadri) या सायकल मोहिमेदरम्यान छान गट्टी जमली होती. ही मोहीम सह्याद्रीचे संवर्धन करण्याचे महत्व सांगण्यासाठी श्री बिभास आमोणकर यांच्या संकल्पनेतून सुरू केली होती. नवापूर ते महाबळेश्वर हा उत्तर मार्ग आणि सावंतवाडी ते महाबळेश्वर हा दक्षिण मार्ग अश्या दोन मार्गांवर दोन स्वतंत्र गट या मोहिमेत सायकलिंगद्वारा जागृती करत होते.

डोंबिवली आणि ठाणे येथे भरलेली दोन सायकल मित्र संमेलनं, ननावरे- पाटील यांची मागील वर्षातील अष्टविनायक तसेच काश्मीर ते कन्याकुमारी सायकल यात्रा, श्विन - स्कॉटची डोंबिवली पणजी सायकलयात्रा तसेच इतर छोट्या मोहिमा, भेटी यांद्वारे श्विनची पाटील- ननावरे आणि पिंपरी चिंचवड येथील सायकल मित्र गट यांच्याबरोबरची मैत्री अधिकाधिक दृढ होत होती. अर्थातच श्विन स्कॉटच्या या अष्टविनायक यात्रेमध्ये या मित्रपरिवाराशी भेट होणे स्वाभाविकच होते.

श्विन आणि स्कॉट इतकीच भेटीची उत्सुकता ननावरे आणि मित्रपरिवारालाही होती. म्हणूनच की काय श्विन स्कॉट तळेगावहून निघायच्या आधीच ननावरे थेट पिंपरीहून तळेगावच्या वेशीपर्यंत येऊन पोचले होते.

ननावरे यांच्या बरोबर भेट झाल्यावर चहापानासाठी एक थांबा घेतला गेला. श्विन स्कॉटला भेटण्यासाठी ननावरे यांचा मित्र आणि आयर्नमॅन या किताबाचा मानकरी श्री विशाल शेट्ये तेथे आले. श्री विशाल शेटे धावण्याचा सराव करत होते. त्यांचा उत्साह वाखाणण्याजोगा होता. त्यांची भेट झाली तेव्हा धावून थकवा आल्याचा मागमूसही त्यांच्या चेहऱ्यावर नव्हता. विशाल शेटे यांची प्रसन्न मुद्रा आणि त्यांनी दिलेल्या शुभेच्छा स्कॉट आणि श्विनचा उत्साह वाढवत होती.

आयर्न मॅन विशाल शेट्ये यांची भेट झाल्यावर ननावरे यांच्यासह श्विन आणि स्कॉट पुढे निघाले. श्री सुनील पाटील यांच्याबरोबर पिंपरी चिंचवड येथील इतर मित्रपरिवार सुद्धा श्विन स्कॉट चे स्वागत करायला देहू टोळफाटा च्याही पुढे आला होता. खरंतर आज सुट्टीचा दिवस नसल्याने सगळ्यांना आपापल्या कार्यालयातही जायचे होते. तरीही श्विन स्कॉटबद्दल वाटत असलेल्या आपुलकी आणि प्रेमामुळे सर्वजण सायकलवरून पहाटे लवकर उठून दोघांना भेटायला आले होते.

निगडी येथील भक्ती शक्ती चौकापासून चिंचवडपर्यंत एकेक मित्र शुभेच्छा देत निरोप घेत होते. सुनील ननावरे यांचे सायकलिंग काही काळ थांबले होते, तरी ते श्विन स्कॉट साठी आज बऱ्याच दिवसांनी मोठ्या अंतराचे सायकलिंग करत होते. त्यांनी मात्र श्विन स्कॉटच्या बरोबर पुढील मार्गक्रमण सुरूच ठेवले. वाटेत नाशिक फाटा (कासारवाडी) येथे नाष्टा करून तिघेजण दापोडी- खडकी मार्गे येरवडा येथे पोचले. तेथून मांजरीकडे जाणारा मार्ग दाखवून सुनील ननावरे यांनी श्विन स्कॉटचा निरोप घेत दोघांना शुभेच्छा दिल्या.

इथून पुढे श्विन आणि स्कॉट दोघेजणच जाणार होते. वाटेतील रस्ता अत्यंत वर्दळीचा होता. त्यामुळे दोघांची गती बरीच मंदावली होती. पल्ला बराच मोठा होता. वाटेत इतर वाहनस्वार श्विनस्कॉटचे कौतुक करीत शुभेच्छा देत होते. श्विन त्या गर्दीतून पुढे सरकत असताना थोड्या थोड्या अंतरावर मार्ग योग्य असल्याची खात्री करत असे. त्याच दरम्यान एक सायकलस्वार श्विनला रस्ता दाखवण्यासाठी पुढे आला. श्विन त्याच्या बरोबरीने जात असताना गर्दीमुळे स्कॉट मागे पडू लागली. दरम्यान एका दुचाकीस्वाराने श्विन स्कॉटला दोघांबरोबर छायाचित्र काढून देण्याची मागणी केली. श्विन स्कॉटने आनंदाने त्याला होकार दिला. मात्र दरम्यान मार्गदर्शन करणारा सायकलस्वार थोडा पुढे गेला होता. त्यामुळे श्विन स्कॉट छायाचित्र काढून झाल्यावर त्या दुचाकीस्वाराचा निरोप घेत लगोलग निघाले. तो मार्गदर्शक सायकलस्वार, श्री सुभाष माने, पूढे जाऊन श्विन स्कॉटची वाट पाहत थांबला होता.

सुभाष माने हा होतकरू तरुण आपले गाव सोडून नोकरी व्यवसायानिमित्त पुणे येथे राहत होता. त्याला श्विन स्कॉटच्या अष्टविनायक यात्रेसंबंधी समजताच त्यालाही या यात्रेत सहभागी व्हावेसे वाटू लागले. मात्र त्या दिवशी रात्रपाळी करून त्याला तीन दिवसासाठी गावी जायचे होते. त्यामुळे त्याला या यात्रेत पुढे सहभागी होता येणार नव्हते. त्याबद्दल त्याला सारखी हुरहूर लागत होती. क्षणोक्षणी तो श्विनला मन मोकळे करून सांगत होता. त्याचे गंतव्यस्थान आले तरी तो श्विन स्कॉटला गर्दीतून वाट दाखवण्यासाठी पुढे येत होता. अखेरीस जेव्हा मोकळा रस्ता सुरू झाला तेथे त्याने श्विन स्कॉटचा निरोप घेतला. मात्र तोपर्यंत त्याने त्याची सायकल गंतव्यस्थानाच्या किमान ५-६ किमी पुढे पर्यंत दामटवली होती.

सुभाषमुळे रस्ता शोधत जावे नसले तरी आत्तापर्यंत लागलेल्या रहदारीच्या वाटेत अपेक्षेपेक्षा बराच वेळ लागला होता. पुढे रस्ता मोकळा असल्याने श्विन आणि स्कॉटने वेग घेतला. वाटेत वळणे येतील तसतसा श्विन रस्ता विचारून घेत असे आणि स्कॉट दिसली की दोघे पुढे जात होते.

अष्टविनायकाच्या दर्शनाला निघालेल्या श्विन आणि स्कॉटला प्रत्येक वेळी त्या विनायकाच्या आशीर्वादाने मार्ग दाखवायला कोणी ना कोणी भेटत होते. जणू प्रत्यक्ष श्रीगजाननच कोणत्या कोणत्या रुपात मार्गदर्शन करत होते. एक अरुंद पुलावरून गेल्यावर दोन रस्ते पुढे जात असलेले श्विनने पाहिले. पूल संपल्यावर एक दुचाकीस्वार तिथे उभा असलेला दिसला. तो दुचाकी सुरू करण्याच्या आत त्याला गाठत श्विनने त्याला थेऊरकडे जाण्याचा रस्ता विचारला. ते होते नगरसेवा टाइम्सचे संपादक आणि पत्रकार संरक्षक समितीचे पुणे जिल्हा उपाध्यक्ष श्री शिवराम कांबळे.

श्री कांबळे यांनी थेऊरचा रस्ता दाखवत श्विनला चहाचे निमंत्रण दिले. स्कॉट थोडी मागे होती. ती येताच दोघेही कांबळे साहेबांनी सांगितल्याप्रमाणे पुढील चौकात पोचले. तिथे कांबळे साहेबांनी श्विन स्कॉट या जोडीला नाथाभाऊ देवराम उंदरे पाटील दैनिक पुढारी पत्रकार (मांजरी खुर्द हवेली ,पुणे) अध्यक्ष-पत्रकार संरक्षण समिती पुणे जिल्हा अध्यक्ष यांच्या कार्यालयात नेले. कांबळेसाहेब जितके अगत्यशील आणि विनयशील तितकेच नाथाभाऊ प्रेमळ आणि अगत्यशील. नाथाभाऊ घरातील वडीलधाऱ्याप्रमाणेच वाटत होते. श्विन आणि स्कॉटला त्यांनी नाष्टा करण्याचा आग्रह केला. खरतर श्विन स्कॉटला पुढील प्रवास दिसत होता, पण नाथाभाऊंच्या आग्रहाला नकार देणे शक्य नव्हते. त्यांचे घरही कार्यालयासमोरच होते. भाऊंनी श्विन स्कॉटला त्यांच्या घरीही नेले. तसेच नाष्टा चहा होईपर्यंत थेऊर संस्थानातील विश्वस्थ श्री तांबेमहाराज, रांजणगाव येथील पोलीस निरीक्षक श्री राऊतसाहेब तसेच इतर अनेक जणांना दूरध्वनी करून श्विन स्कॉटला वाटेत सर्वतोपरी मदत करण्याविषयी सांगितले. कांबळे साहेब आणि नाथाभाऊंच्या ह्या आदरातिथ्याने श्विन आणि स्कॉट भारावून गेले.

नाथाभाऊंचा निरोप घेऊन श्विन स्कॉट थेऊरकडे निघाले. श्री कांबळे यांनाही थेऊरलाच जायचे होते. त्यांच्या स्वयंचलित दुचाकीने स्कॉट श्विनला मागे टाकले. श्विन स्कॉट थेऊर येथील मंदिराशी पोचून तांबे महाराजांना भ्रमणध्वनी लावत असतानाच श्री कांबळे यांनी पुन्हा एकदा श्विन स्कॉटचे स्वागत केले. तेथून त्यांनी दोघांना मंदिराच्या आवारातील श्री तांबेमहाराजांच्या कार्यालयात नेले. तांबेमहाराज यांनी श्विनस्कॉटची विचारपूस करून त्यांना दर्शन घेऊन येण्यास सांगितले.

थेऊर हे क्षेत्र मूळा आणि मुठा या नद्यांनी वेढलेले आहे. धरानिधार महाराज देव यांनी बांधलेल्या येथील गणपतीच्या मंदिराला नवे रूप देत जवळपास १०० वर्षांनंतर पेशव्यांनी भव्य व आकर्षक मंदिर व सभागृह बांधले. हे मंदिर पूर्णपणे लाकडापासून बनवले आहे. युरोपीयनांकडून पेशव्यांना पितळाच्या दोन मोठ्या घंटा मिळाल्या होत्या. त्यातील एक महाडला तर दुसरी येथे आहे. वयाच्या २७व्या वर्षी माधवराव पेशवे यांचा याच चिंतामणीसमोर क्षयरोगामुळे मृत्यू झाला. तसेच त्यापाठोपाठ त्यांची पत्‍नी रमाबाई सती गेल्या. त्यांच्या स्मरणार्थ येथे बाग तयार करण्यात आली आहे. मोरया गोसावी यांना येथेच सिद्धी प्राप्त झाल्याचेही सांगितले जाते.
मंदिरातील मूर्ती स्वयंभू असून डाव्या सोंडेची, आसन घातलेली व पूर्वाभिमुख आहे. त्याच्या दोन्ही डोळ्यात लाल मणी व हिरे आहेत. 

मंदिरातील विश्वस्थ श्री तांबेमहाराज यांच्या बरोबर आरतीला उपस्थित राहत श्विन आणि स्कॉटने श्रीचिंतामणीचे दर्शन घेतले.
एव्हाना मध्यान्ह उलटून गेली होती आणि अद्याप थेऊर ते मोरगाव हे अंतर पार करायचे होते. त्यामुळे स्कॉट थोडी चिंतेत होती. तरीही पहाटेपासूनच श्री चिंतामणी कोणत्या ना कोणत्या रुपात भेटत मार्गदर्शन करत असल्याने आणि चिंता दूर करत असल्याने श्विनला मात्र निश्चीन्त वाटत होते.

थेऊर सोडल्यावर सुरुवातीचा रस्ता अरुंद होता. मात्र थोड्याच वेळात पुणे सोलापूर महामार्ग लागला. हा लोण्यासारखा गुळगुळीत महामार्ग सुरू होताच श्विन आणि स्कॉट झपाट्याने पुढे सरकू लागले. काही अंतरावर 'येथे लस्सी पिता येत नाही खावी लागते' अश्या अर्थाचा मजकूर लिहिलेला दिसला. आजचे दुपारचे जेवण लस्सीवर उरकायचे ठरवून श्विन स्कॉटने तेथे थांबा घेतला. उरळीकांचन ते जेजुरी दरम्यानचा घाट टाळण्यासाठी दोघांनी सोलापूर महामार्गावरच वाटचाल सुरू ठेवली. घरकुल हॉटेलसमोरील एका गॅरेजमध्ये चौकशी करता श्विनला मोरगावला जाणारा खुष्कीचा मार्ग कळला. श्विन त्या मार्गाची चौकशी करत असताना स्कॉट पुढे निघून गेली होती. श्विनला तशी शंका आली तरी स्कॉटला मात्र श्विन मागे राहिल्याची कल्पना नव्हती. पुढे भांडगाव येथील हॉटेल यशोदासमोर थांबण्यासाठी श्विनने स्कॉटला भ्रमणध्वनीद्वारा सांगितले. दोघेही तेथे पोचल्यावर दोघांनी पुन्हा एकदा मोरगावला जाण्यासाठी भांडगावमार्गे जाणारा रस्ता आणि केडगाव चौफुला मार्गे जाणारा रस्ता या दोन्ही मार्गांची चौकशी केली. तेथील ग्रामस्थांनीही भांडगावमार्गे जाणारा रस्ता जवळचा तर आहेच शिवाय अधिक चांगला असल्याचे सांगितले. त्यानुसार श्विन आणि स्कॉट भांडगावमार्गे जाणाऱ्या रस्त्याकडे वळले. रस्ता अरुंद असला तरी निसर्गसंपन्न आणि अतिशय चांगल्या अवस्थेत होता. वाहतूक जवळपास नव्हतीच. जणू संपूर्ण रस्ता श्विन स्कॉटला आंदणच मिळाला होता. वाटेत फारशी वस्तीही नव्हती. दोघांना चहाची तल्लफ आली होती. बऱ्याच अंतरावर एक लहानसे खोपटवजा क्षुधाशांतिगृह दिसले. श्विन आणि स्कॉट लगेचच त्याकडे वळले

चहापान झाल्यावर ताजेतवाने झालेले श्विन स्कॉट पुन्हा मार्गक्रमण करू लागले. मात्र आता लागोपाठ चढ सुरू झाले होते. मात्र ते चढ फारसे तीव्र नव्हते आणि रस्ता अतिशय चांगला होता. थोड्या वेळातच एक छोटी खिंड लागली. नेमका तेवढा रस्ताही खराब अवस्थेत होता. श्विन त्यातून मार्गक्रमण करत असतानाच बाजूने एक चारचाकी आली आणि त्यातील प्रवाशांनी श्विनला थांबायला सांगितले. त्यांनी श्विनची आपुलकीने चौकशी केली. दरम्यान स्कॉट पुढे गेली. त्या चारचाकी मध्ये बारामती येथे राहणारे श्री लोणकर सर होते. त्यांनीही बारामतीमध्ये 'बारामती सायकल क्लब'ची सुरुवात केली होती.
श्विन स्कॉटच्या अष्टविनायक सायकलयात्रेचे त्यांना कौतुक वाटले. त्यांनी खिंड संपल्यावर चहा प्यायचे आमंत्रण दिले. खिंड छोटीशीच होती. ती संपल्यावर चारचाकी थांबवून लोणकर सर आणि त्यांचे सहकारी श्विन स्कॉटची वाट पाहत उभे होते. त्यांच्या बरोबर चहा पित गप्पा चांगल्या रंगत होत्या. मात्र आता सूर्यदेव उतरणीला लागला होता. तसेच मोरगावला ज्यांनी राहण्याची सोय केली होती त्या ढोले भाऊ ह्यांचाही दुरध्वनी खिंडीत असतानाच येऊन गेला होता. त्यामुळे गप्पा आटोपत्या घेत श्विन आणि स्कॉट भरधाव निघाले. आता स्पर्धा प्रत्यक्ष सूर्याशीच होती.
५.३० वाजून गेले तेव्हाही साधारण १०-१२ किमी अंतर बाकी होते. थोड्या वेळातच सुर्य केव्हाही त्याची प्रभा आटोपती घेऊ शकेल अशी चिन्हे दिसू लागली. श्विन आणि स्कॉट शक्य तेवढ्या जलदीने जाऊ लागले. मोरगावच्या मयुरेश्वराचीही श्विन आणि स्कॉटवर कृपादृष्टी होतीच. बहुधा त्याच्याच कृपेने काही अंतरावरच एक दुचाकीस्वार श्विनला भेटला आणि मोरगावच्या दिशेने मार्गदर्शन करू लागला. सुर्यदेवाने आपली किरणे आवरती घेतली तरी मयुरेश्वराने पाठवलेला तो दुचाकीवरील स्वार श्विनला प्रकाश दाखवत मार्गदर्शन करत होता. स्कॉटही पाठोपाठ येत होती. थोड्या वेळातच तिघेही सुपा मोरगाव  रस्त्याला लागले. तो दुचाकीस्वार श्विन स्कॉटला मयुरेश्वराच्या मंदिरापर्यंत मार्गदर्शन करणार होता, मात्र ढोले भाऊंनी श्विन स्कॉटला ग्रामपंचायतीजवळ असलेल्या माहेश्वरी भक्तनिवासापाशी येण्यास सांगितले होते. त्यामुळे मोरगावला पोचताच त्या दुचाकीस्वाराने निरोप घेतला. श्विन स्कॉट माहेश्वरी भक्तनिवासापाशी पोचले. तेथे व्यवस्था होऊ शकली नाही तेव्हा ढोले भाऊंनी मंदिराशेजारील दुसऱ्या भक्तनिवासात व्यवस्था करून दिली.

पहाटे सुनील ननावरे या सायकलमित्रापासून संध्याकाळी ढोले भाऊं पर्यंत अनेकांच्या रूपाने प्रत्यक्ष श्री विनायक क्षणोक्षणी आणि जागोजागी सोबत असल्याची भावना श्विन आणि स्कॉटला निद्रादेवीच्या स्वाधीन होताना जाणवत होती.